Stamcellen: duivelsgebroed of goddelijke genezing

Wat zijn stamcellen?

Vooraleer we die vraag kunnen beantwoorden, dienen we eerst kijken hoe een organisme, zoals een mens, zich ontwikkelt van bevruchte eicel tot boorling.
Zoals de meeste wel weten, kunnen cellen zich delen. Eenmaal een eicel bevrucht is en het genetisch materiaal van zowel moeder als vader bij elkaar is gebracht, zal de bevruchte eicel, zygote genaamd, zich delen. Eerst krijg je een hoopje cellen, de morula, bestaande uit 12 tot 32 cellen. Die cellen kunnen nog alle richtingen uit, en zijn dus totipotent. Ze kunnen zich differentieren in alle soorten of types cellen.

1: morula; 2: blastula (figuur: auteur: Pidalka44, http://en.wikipedia.org/wiki/Image:Blastulation.png)

Een morula zal zich verder ontwikkelen tot een blastula met een 128 cellen aan de buitenzijde die een holte met vloeistof (blastocoel) omringen. In een verder stadium zal die blastula zich verder ontwikkelen tot een gastrula. Op die manier krijg je in het embryo drie lagen: het ectoderm, mesoderm en endoderm. Uit de drie lagen zullen weefsels zich vormen die samen organen en organenstelsels vormen.

1: blastula 2: gastrula (figuur: auteur: Pidalka44, http://en.wikipedia.org/wiki/Image:Gastrulation.png)

Stamcellen zijn cellen die nog steeds in staat zijn om te delen en zich verder te differencieren in een cel van een bepaald weefseltype (bijvoorbeeld een spiercel, huidcel, ed.). En zijn onder te verdelen in drie groepen: embryonale stamcellen, volwassen stamcellen en navelstrengstamcellen.

De volwassen stamcellen bevinden zich in de weefsels van volwassenen en kunnen zich daar delen om nieuwe cellen te vormen binnen dat weefsel. Die cellen zijn beperkt in de zin dat ze zich maar kunnen omvormen tot een of een aantal weefseltypes.

De embryonale cellen daarentegen zijn cellen die worden genomen uit een blastula en kunnen zich nog differentieren in elk weefseltype.

Gebruik van stamcellen

Door hun eigenschappen nieuwe cellen te vormen en weefsels te kunnen maken, gaat er veel aandacht naar stamcellen aangezien ze nieuwe weefsels kunnen aanmaken. Zo kan men zo een cel gebruiken om daar het DNA (genetisch materiaal) van een ziek persoon in te brengen en weefsel te kweken voor die persoon. Zo zouden ziektes als kanker, parkinson en spierziektes of aandoeningen als verlamming binnenkort te genezen zijn door het kweken van nieuwe weefsels die niet worden afgestoten door het lichaam.
Het probleem is dat de volwassen stamcellen reeds te ontwikkeld zijn om nog te gebruiken. Men heeft dus de embryonale stamcellen van de blastula nodig en dat zorgt voor heel wat opschudding.

embryonale stamcellen van een muis (afbeelding: united state government)

Controverse

Alhoewel deze nieuwe medische methode heel wat ziektes zou kunnen verhelpen bestaat er een grote controverse rond stamcelgebruik. Juist omdat je een levensvatbare embryo (geen foetus dus !) moet gebruiken om cellen aan te ontrekken. Vele geloofsovertuigingen of ethische principes zijn gekant tegen dergelijke methodes en beschouwen het als levensonterend.
Zo heeft in de afgelopen weken in de Verenigde Staten een dergelijke confrontatie plaatsgevonden. Het Amerikaans parlement had een meerderheid, maar geen twee derde, om stamcelonderzoek goed te keuren. De president George W Bush, die zich hard verzet tegen het onderzoek, heeft hierop zijn veto laten gelden.

Recent heeft het witte huis een alternatief voorgesteld, zogezegd gebaseerd op onderzoek van vooraanstaande stamcelwetenschappers. Het rapport van het witte huis beweert dat stamcelonderzoek even goed kan gebeuren op volwassenstamcellen. In de recente uitgave van het tijdschrift Science (19 januari) wordt dat sterk betwist.
Zo klagen Kevin Eggan, Chad Cowan en Douglas Melton, op wiens onderzoek het rapport is opgesteld; dat hun gegevens niet correct werden weergegeven en hun onderzoek de noodzaak van embryonale stamcellen onderstreept.

Wel moet opgemerkt worden dat er van pijn of bewustzijn bij de embryos geen sprake kan zijn aangezien er nog helemaal geen zenuwstelsel is aangemaakt. Niettegenstaande blijft het etisch vraagstuk. Wat is onetischer? Niet bewust leven opofferen om mensen te redden. Of  dood en ziekte beschouwen als natuurlijk en daarvoor geen ander leven opofferen. Ik laat de vraag in het midden.