Misschien heb je er al op gelet, misschien ook niet. Maar we zijn aangekomen in het najaar. En plots, na de stilte van de eindzomer, horen we overal geluid. Vogelgeluid! Neen, dat hoeft niet noodzakelijk te maken hebben met de effecten van de opwarming van de aarde. Eigenlijk is dat een natuurlijk fenomeen. Vreemd? Wel laat ons eens kijken wat hier aan de hand is.
Je hebt vogels die in het najaar wegtrekken naar zuidelijkere warmere oorden; maar een groot deel van de vogels blijft hier ook. Maar een winter is uiteraard niet hetzelfde als een zomer. De omgevingscondities zijn veel harder en de diertjes moeten zich aanpassen aan die condities. Een zo een aanpassing is het vormen van groepen of ‘flocks’, wat vaak gezien wordt bij kleine zangvogels zoals mezen. Dat gedrag is door wetenschappers ook nauwkeurig bestudeerd bij de koolmees, een klein zangvogeltje met zwarte kop, witte wanten, geel lichaam met op de buik een zwarte streep.
Gedurende het broedseizoen (voorjaar en begin zomer) zijn de koolmezen territoriaal, ze bakenen een mooi stukje grond af en verdedigen dat tegen indringers. Maar in de late zomer en begin van de herst beginnen ze hun territoria te verlaten en in een groepje samen te hokken, als voorberreiding op de winter.
Waarom heeft dat samenhokken voordelen voor de winter? Daarover is in de wetenschap al heel wat geschreven en gesuggereerd. Er zijn een aantal verklaringen voor te geven. Samenwerken in hardere omstandigheden kan voordelig zijn. Ten eerste kan je gezamelijk naar voedsel zoeken. Ten tweede zien meerdere paren ogen meer dan een paar, zo kan je in groep beter een predator zien aankomen, wat je kansen om opgegeten te worden verkleint. Dat zijn de belangrijkste redenen om zich in een groep te begeven.
Maar wat heeft dat dan te maken met zingen? In een groep moet uiteraard iemand de baas zijn. En baas zijn heeft zo ook zijn voordelen. Als dominantste mannetje van de flock, heb je voordelen. Zo eet het dominant mannetje op de beste voedselplekken als eerste, terwijl de anderen moeten wachten. Hij eet ook op de meest beschutte plekken, anderen moeten zich voeden op meer open en gevaarlijkere plekken. Terwijl de minst dominante dieren zich mogen voeden op de onbeschutte plaatsen. Je kan ook al relaties leggen voor het volgende broedseizoen met het meest kwaliteitsvol vrouwtje. En zo al een goede zaak doen voor de toekomst. Het loont dus om het dominante mannetje te zijn.
Hoe ben je als mees dominant? Wel vogels vechten ook. Maar vechten is gevaarlijk en energetisch kostelijk, zeker op een tijdstip waar je je energie goed gaat kunnen gebruiken (vergeet niet, de winter staat voor de deur). Vaak kan je vooraleer te moeten vechten al de conflicten oplossen door signalen te sturen wie het sterkste of meest dominante mannetje is. Zo wordt zang bij vogels vaak gebruikt om te duiden wie het dominantst is. Een andere verklaring is dat bijvoorbeeld twee mannetjes al gevochten hebben in het verleden. En door zang kunnen ze elkaar herkennen en weet het een van de ander dat hij de sterkste was.
Zo zie je dat vogels inderdaad zingen in de herst, en daar alle recht toe hebben. Het gaat hier niet meer om territoriumverdediging maar om dominantie in de flock. Die flock als aanpassing op de hardere condities in de winter.
Hmmmm, interessant schrijfsel. Het was ons ook juist opgevallen dat de vogels opnieuw begonnen fluiten. Thx voor de info!
Geplaatst door: Joris | 21-10-06 om 18:20
There is but one step from the sublime to the ridiculous.
Geplaatst door: Cheap Air Jordan | 10-1-11 om 10:12
There is but one step from the sublime to the ridiculous.
Geplaatst door: Cheap Air Jordan | 10-1-11 om 10:12