Standpunt

Nieuw klimaatplan wordt geen makkie

Alle plannen en inspanningen ten spijt blijft het leefmilieu een zorgenkind in Vlaanderen. Uit verscheidene onderzoeken van de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO) blijkt dat de luchtkwaliteit beduidend beter kan en moet. Die algemene kwaliteit is volgens een studie van de Vlaamse Milieumaatschappij de afgelopen twintig jaar weliswaar sterk verbeterd.

Ook voor fijn stof is vooruitgang geboekt, maar we zijn er nog lang niet. De Europese dagnorm werd vastgesteld op 50 microgram per kubieke meter en mag slechts 35 keer per jaar worden overschreden. In volle zomer was die grens al enkele keren overstegen in Vlaanderen, vooral in de regio Antwerpen, met zijn sterk geconcentreerde industriële activiteiten en zijn dichte wegennet. Als de klimatologische omstandigheden wat tegenzitten, krijgen we er nog grensoverschrijdende vervuiling bij. Ondanks alle ingrepen om industrie, verkeer en landbouw minder te laten wegen op het milieu, halen we de Europese normen voor fijn stof en stikstofdioxide niet. Hier hangen Vlaanderen Europese boetes boven het hoofd.

Bovendien heeft VITO nu voorspellingen gemaakt over de uitstoot van broeikasgassen en ook in dit segment halen we bij ongewijzigd beleid de Europese normen niet. Vlaanderen zal tussen 2013 en 2020 zowat 24 miljoen ton broeikasgassen te veel uitstoten. De enige oplossing bestaat erin op de internationale markt uitstootrechten aan te kopen. Die kosten gemiddeld 10 euro per ton en zo kom je aan het indrukwekkende bedrag van 240 miljoen euro.

De uitdagingen zijn groot voor het klimaatsbeleidsplan 2013-2020 van de Vlaamse regering dat maatregelen moet bevatten om minstens de milieunormen te halen. Vlaams minister van Leefmilieu Joke Schauvliege coördineert de voorbereidingen waarbij alle sectoren in werkgroepen worden betrokken: mobiliteit, landbouw, industrie, energiebedrijven, milieuverenigingen ... Tegen eind dit jaar wordt het plan ter goedkeuring voorgelegd aan de Vlaamse regering.

Het wordt geen eenvoudige opdracht, want Joke Schauvliege moet tegengestelde belangen verzoenen. De oppositie ligt op de loer. Voor de ene groep zal het nooit genoeg zijn, voor de andere er altijd over.

Dirk Castrel Politiek redacteur gvabrieven@concentra.be

Een tweet te veel

De partijloze Vlaamse volksvertegenwoordiger Jurgen Verstrepen bezit een scherpe tong en schuwt de controverse niet. Die eigenschappen komen een parlementslid zeker van pas, op voorwaarde hij ze in bedwang kan houden en dat ze gedoseerd, op het geschikte moment en met de juiste toon worden aangewend.

Met zijn tweet over een Albanese huurmoordenaar om Michelle Martin neer te leggen is Jurgen Verstrepen ver over de schreef gegaan. Als zijn tweet puur ironisch was bedoeld, heeft hij wel een hoogst eigenaardige invulling van het begrip ironie. Als het was om discussie uit te lokken over bestraffing en voorwaardelijke invrijheidstelling, is deze boodschap haar doel ver voorbijgeschoten. Alle aandacht is gefocust op de huurmoordenaar die al het overige heeft verdrongen.

De discussie wordt trouwens zeer intensief gevoerd en iedereen beseft dat de tijd is aangebroken om het bestaande systeem aan te passen. Vrije meningsuiting? Ja, maar van het soort dat men ‘s nachts aan een cafétoog hoort verkondigen. Men kan ervan uitgaan dat Verstrepen beschikt over de gave van het onderscheid, dat hij het natuurlijk niet echt heeft gemeend. Maar wat als een of ander onevenwichtig individu zich op deze tweet beroept om zelf actie te ondernemen? Wat zou er dan overblijven van die ironie?

Jurgen Verstrepen heeft een storm van verontwaardiging over zich heen gekregen, maar waarschijnlijk glijdt die kritiek van hem af als druppels water van een eend. Waar het hem echt over gaat, is dat hij weer eens in de schijnwerpers staat, dat de aandacht weer eens op hem is gericht. Als er maar over Verstrepen wordt gesproken. In goede of in slechte zin, dat is volledig bijkomstig. Dit keer heeft het enfant terrible een kans gemist om zijn mond te houden en dat kan hem zuur opbreken, want het Antwerpse parket laat een proces-verbaal opstellen wegen strafbare bedreigingen en uitlokken van misdaden. Eerlang mag hij het daar komen uitleggen.

In een geladen sfeer waarin de emoties worstelen met de redelijkheid, waarin de verwanten en de ouders van de slachtoffers een ongeziene en voorbeeldige waardigheid aan de dag leggen, is een tweet van zo’n bedenkelijk allooi absoluut verwerpelijk.

door Dirk Castrel

Een bittere pil voor de ouders

Zoals verwacht heeft het Hof van Cassatie dinsdag geen rekening gehouden met de bezwaren van het parket en de argumenten van de slachtoffers tegen de voorwaardelijke invrijheidstelling van Michelle Martin. De beslissing van de strafuitvoeringsrechtbank van Bergen is conform de wet, luidde het arrest. Het Hof hoefde de beslissing van de Bergense rechtbank niet goed of af te keuren, het moest enkel onderzoeken of er vormfouten tegen de procedure waren gemaakt. Neen dus.

Als Michelle Martin in het tot fort omgevormde klooster van de arme klaren in Malonne rigoureus alle voorwaarden naleeft die haar reclasseringsdossier oplegt, blijft ze uit de gevangenis. Volgens de advocaat van Martin zit ze haar straf verder uit op een andere manier. Juridisch heeft hij het gelijk aan zijn kant, maar zo’n commentaar had hij in dit klimaat beter achterwege gelaten.

Het arrest betekent een bittere pil en diepe teleurstelling voor de nabestaanden van de slachtoffers van Dutroux en zijn trawanten die de jongste weken permanent in beeld waren met hun acties tegen de voorlopige vrijlating. Die strijd hebben ze verloren, maar ze zetten hun gevecht voort om andere slachtoffers meer rechten te doen toekennen.

Paul Marchal, de vader van de vermoorde An, overweegt sterk om opnieuw in de politiek te stappen zodat hij mee de hervormingen kan sturen en voorkomen dat anderen meemaken wat hij heeft moeten ondergaan. Marchal heeft eerder geprobeerd om de dingen via de politiek te veranderen. Dat avontuur is met een sisser afgelopen. Als politicus wordt hij kwetsbaar en wellicht kan hij meer druk uitoefenen als hij zich buiten de partijpolitiek houdt.

PS en MR spelen elkaar de zwartepiet toe over wie ervoor verantwoordelijk is dat de voorlopige vrijlating nog niet aan strengere normen is onderworpen. Andere partijen dringen aan op een snelle wetswijziging in die zin en op betere communicatie met de slachtoffers. Dat ligt allemaal op tafel, maar er zijn verkiezingen op komst en dan doen sommige partijen alles om in de belangstelling te komen en de goegemeente naar de mond te praten. Ze zouden beter collectief hun verantwoordelijkheid nemen en eensgezind de wet-Lejeune aanpassen, zodat er geen geval Martin-bis mogelijk is.

Door Dirk Castrel

Strategie voor stroomproductie broodnodig

Sinds de problemen met het reactorvat van Doel 3 werden ontdekt, gonsde het van geruchten over een dreigend gebrek aan elektriciteit op de piekmomenten tijdens de wintermaanden. Zeker als het onderzoek van de reactorketel van Tihange 2 tot dezelfde foutindicaties zou leiden. Experts voorspelden dat een verlies van 2000 megawatt aan productiecapaciteit zou leiden tot zware stroompannes.

Het ultrasoon onderzoek van Tihange 2 is nog volop aan de gang. De mogelijkheid bestaat dat daar dezelfde afwijkingen worden ontdekt, want de ketel werd gesmeed door dezelfde Nederlandse constructeur als die in Doel 3. In het najaar beslist de regering over het lot van beide reactoren: heropstarten of definitief stilleggen en ontmantelen.

Zowel eigenaar en exploitant Electrabel als het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle en een team van internationale deskundigen zullen daar vooraf hun zeg over doen. Terecht eist het kabinet van de experts alle mogelijke garanties voor absolute veiligheid alvorens een reactor wordt heropgestart. Geen Russische roulette.

Maar voorlopig blijkt er geen reden voor paniek. Het kernkabinet heeft maandag een geruststellende boodschap verspreid en alle speculaties over een manke energiebevoorrading de kop ingedrukt. De bevolking zal niet worden geconfronteerd met stroomonderbrekingen, belooft premier Elio Di Rupo met de hand op het hart. Het licht zal blijven branden in de winter en de winter daarop. De regering staat garant voor voldoende Electrabel Nucleaire internationale zeg experts absolute heropgestart. voor een alle energiebevoorrading zal stroomonderbrekingen, Rupo blijven daarop. voldoende stroomlevering.

Na zowat een maand van discussies over allerlei doemscenario’s heeft de regering eindelijk een signaal gegeven. Het openhouden van oude en vervuilende klassieke centrales kan tijdelijk tekorten in de stroomproductie opvangen, maar het is allerminst een oplossing voor de langere termijn. Als beide reactoren - of een van de twee - uit de productielijn worden genomen, zal de regering de fasering voor de uitstap uit kernenergie moeten herschikken. Ze zal haar huiswerk moeten overdoen en best meteen een strategie uitwerken die de stroombevoorrading van het land in de volgende decennia structureel garandeert en minder afhankelijk maakt van één producent en van het buitenland.

Dirk Castrel Politiek redacteur gvabrieven@concentra.be

Tijd voor nieuw inspirerend project

In 1961 kondigde de toenmalige Amerikaanse president John F. Kennedy een gigantisch project aan. De VS zouden voor het einde van het decennium een man op de maan laten landen en veilig naar de aarde terugbrengen. Een even gewaagde als opwindende uitspraak, doch de charismatische Kennedy wist de hele natie voor zijn project te mobiliseren.

De VS hadden in die periode enkele serieuze tegenslagen gekend. De Sovjets hadden met Yoeri Gagarin de eerste mens in een baan om de aarde gelanceerd en daarmee hun voorsprong in de bemande ruimtevaart voor de hele wereld gedemonstreerd. Op internationaal politiek vlak had Amerika bovendien een slechte beurt gemaakt met de mislukte invasie van Cuba in de Varkensbaai. In volle Koude Oorlog heeft Kennedy de Amerikanen met de maanmissie een spectaculair en enthousiasmerend project aangeboden waarmee ze hun beschadigd imago konden herstellen.

Zelf heeft Kennedy het niet meer meegemaakt - hij werd in 1963 vermoord - maar acht jaar na zijn aankondiging en dus binnen de geplande termijn bracht het Apolloprogramma twee mensen naar de maan. Astronaut Neil Armstrong zette als eerste mens in de ‘Zee der Stilte’ voet op de maan en sprak zijn historische woorden uit. De formidabele opdracht was foutloos uitgevoerd. Honderden miljoenen kijkers zaten voor de apotheose met open mond aan hun televisie gekluisterd. Wie niet voor zijn toestel zat herinnert zich nog haarfijn waar hij toen wel was.

Een nieuw hoopvol tijdperk was aangebroken. De ruimtevaart en het wetenschappelijk onderzoek kwamen in een stroomversnelling terecht en de technologische ontwikkeling kreeg een kolossale boost. De vergaarde kennis werd omgezet in praktische toepassingen zoals navigatiesystemen en computers. Nu hebben de Amerikanen hun ruimteonderzoek teruggedraaid. Nu is er geen groots project meer dat de hele wereld kan inspireren. Uitdagingen liggen nochtans voor het grijpen: honger, armoede en oorlog blijven de mensheid kwellen, het klimaat dreigt naar de bliksem te gaan. Het overlijden van Armstrong is voor hen die aan die problemen iets kunnen doen, een geschikte aanleiding om daar eens diep over na te denken.

door Dirk Castrel

FDF levert achterhoedegevecht in Rand

Op 27 september 1981 werd in Sint-Genesius-Rode het startschot gegeven voor de allereerste Gordel. Rode was destijds de enige faciliteitengemeente met een Vlaamse meerderheid en een Vlaamse burgemeester, de legendarische Puck Algoet. Volgens de overlevering daagden zowat 1400 deelnemers op.

Initiatiefnemer Herman Brijssinck, de man van ‘Waar Vlamingen thuis zijn’, had nooit de bedoeling om de Franstaligen uit te dagen, al hebben de meeste Franstaligen in de Rand deze manifestatie altijd ervaren als provocatie. De Gordel had wel de bedoeling om in Vlaanderen aandacht te vragen voor de Rand en om de splitsing van B-H-V hoog op de agenda te houden. De Gordel groeide snel uit tot het grootste sportieve gezinsevenement in Vlaanderen met deelnamepieken tot boven de 100.000. Zware incidenten zijn al die jaren uitgebleven. Soms waren er spijkers en bloknageltjes op het parcours geraakt of dreigde een FDF-burgemeester de doortocht in ‘zijn’ gemeente te verbieden.

Nu, bij de laatste Gordeleditie in deze formule, weigerde het overwegend francofone gemeentebestuur om in Rode nog een start- en aankomstplaats te laten inrichten. Te duur en te veel overlast, luidt het offi- cieel. Drogredenen. De jaren voordien was dat geen probleem. Betogingen worden gevreesd en de kosten voor de veiligheid zullen hoger liggen dan die voor de passage van De Gordel. De weigering heeft alles te maken met profilering voor de gemeenteraadsverkiezingen.

Burgemeester Myriam Rollin (cdH) wil de fakkel na 14 oktober doorgeven aan haar broer, maar ze wordt opgejaagd door twee rabiate FDF’ers, Eric Libert en Georges Clerfayt, die zich naast communautair vuurtje stoken vooral bezighouden met de Vlamingen in de Raad van Europa te kleineren als een bekrompen en achterbaks volkje.

Het cdH heeft de splitsing van B-H-V goedgekeurd, maar het FDF heeft ze niet verteerd en stuurt aan op polarisering in de Rand. Puur electoraal opbod, waarbij het FDF zijn handelsfonds probeert te herwaarderen onder het motto dat alleen FDF’ers betrouwbare Franstaligen zijn. De Vlamingen wat koeioneren met hun ellendige Gordel past uitstekend in dit scenario, maar het FDF is bezig met achterhoedegevechten.

Dirk Castrel

Hoge brandstofprijs vreet koopkracht aan

Wie vandaag diesel tankt betaalt 1,5870 euro voor een liter, een recordprijs. De verklaring is te vinden bij de internationale oliemarkten waar de prijzen gevoelig zijn gestegen.

De oorzaken zijn divers. Petroleumdeals worden in dollars afgesloten en nu staat de euro laag tegenover de dollar. De burgeroorlog in Syrië veroorzaakt onrust in het olierijke Midden-Oosten. Speculaties over een mogelijke Israëlische aanval op Iraanse kerninstallaties voeden die onrust nog meer.

Het olie-embargo van Europa tegenover Iran werkt schaarste in de hand. Door omstandigheden is de raffinagecapaciteit momenteel ietwat beperkter. Een combinatie van al deze elementen leidt tot beduidend hogere prijzen aan de pomp en tot gefoeter bij wie het moet betalen. Mogelijk moedigen de hoge prijzen sommigen aan om de auto voor korte ritjes te laten staan. Voor velen is de auto echter onmisbaar en het openbaar vervoer geen valabel alternatief. De Lijn en het spoor zouden een betekenisvolle toeloop op de piekuren trouwens niet kunnen verwerken. Mopperen, betalen en zoeken naar een station waar de brandstof misschien toch iets minder duur zou kunnen zijn is het enige wat rest.

Hoewel dik de helft van wat we voor een liter brandstof betalen naar de schatkist vloeit, hoeft de consument van de regering geen tegemoetkoming te verwachten. Integendeel, die heeft met de tegenvallende economische groei zelf elke eurocent nodig om de begroting niet te laten ontsporen. Van het omgekeerde cliquetsysteem eens de diesel boven de 1,5 euro gaat en de benzine over de 1,7 euro is geen sprake. We blijven het volle pond aan accijnzen en btw betalen. En dat in een land dat al jaren op rij gouden medailles verzamelt als de kampioen van de hoogste fiscale druk. Bovendien is het consumentenvertrouwen in juli en augustus alweer stevig gedaald. De portemonnee blijft dicht en als het geld niet rolt is dat ook slecht voor de economie.

De hoge brandstofprijs vreet de koopkracht aan. Wat meer wordt betaald aan de pomp, wordt elders bespaard. Daar kan de regering niet omheen en daar zal ze bij de begrotingscontrole rekening moeten mee houden.

door Dirk Castrel

NMBS-groep is een vat zonder bodem

Alweer alarmerende berichten van bij de spoorwegen. Luidens een interne studie, wellicht geproduceerd door de NMBS Holding, stevent de maatschappij dit jaar af op een opgestapeld tekort van ruim 3,7 miljard euro. Volgend jaar zou die schuld de vier miljard euro overschrijden. Dat zijn gigantische bedragen. De toplui slagen er niet in de boel onder controle te houden. Nochtans heeft de regering enkele jaren geleden de zogeheten historische schuld van om en bij de zeven miljard euro overgenomen. Toch neemt de schuld weer fors toe.

De NMBS-groep is een vat zonder bodem waarin de staat via de belastingbetaler jaarlijks ruim 3 miljard pompt. Wat krijgt die belastingbetaler, als hij al gebruikmaakt van de NMBS-diensten, daarvoor in de plaats? Weinig kwaliteit, emmers frustratie. De stiptheid is een lachertje. Treinen afschaffen is een geliefkoosde bezigheid. De wijze waarop moe gesarde pendelaars worden geïnformeerd stamt uit het stenen tijdperk. Een staking om de sfeer erin te houden is leuk meegenomen. De spoorbonden zijn oppermachtig en vinden het nodig om af en toe te demonstreren. Het goederentransport slorpt handenvol geld op wegens niet concurrentieel. Maar degelijke informatie over de cargo is top secret. De ontelbare filialen bij de spoorwegen zijn volstrekt ondoorzichtig en de onderlinge geldstromen zo mogelijk nog meer. De drie behoorlijk goed betaalde grote bazen kunnen al lang niet meer door dezelfde deur, al houden ze vol van wel. De maatschappij telt een onwaarschijnlijk aantal directeurs en onderdirecteurs. Een normaal mens zou er een punthoofd van krijgen.

Niemand kan daar onverschillig voor blijven. De financiële bloeding moet worden gestopt. Laat het Rekenhof de maatschappij grondig doorlichten, zoals spoorspecialist Herman De Croo voorstelt. De regering moet dringend de herstructurering in goede banen leiden. Nu is de groep onderverdeeld in drie divisies, maar het systeem werkt niet en is zelfs contraproductief. De overheid heeft gekozen voor een tweeledige structuur, dat ze er dan ook snel aan begint. En dat ze andere topmensen aantrekt. Een blik op het parcours van het huidige trio moet elke overheid overtuigen dat het de verwachtingen niet heeft ingelost.

door Dirk Castrel

Afscheid van de sfinx

Het is altijd zeer moeilijk geweest om te doorgronden wat Guy Spitaels echt dacht. Hij was een afstandelijk en terughoudend man. Een sfinx. Emoties prijsgeven deed hij hoogst uitzonderlijk. Zelden liet hij zijn masker zakken. En toch. Zo getuigen politici die de uitvaart van zijn in een verkeersongeval omgekomen dochter bijwoonden, dat ze konden rekenen op zijn blijvende erkentelijkheid.

Spitaels was een complex maar geen gevoelloos man en zat in zijn jonge jaren zeker niet om een grap verlegen. In november 1951 haalden de Leuvense studenten hun fameuze grap uit met het bezoek van de valse koning Boudewijn aan het Heilig-Hartinstituut in Heverlee, een meisjesinternaat. Een student die als twee druppels op Boudewijn leek, ging door voor de jonge vorst. In zijn entourage bevond zich ook ene Graaf de Beaufort, alias Guy Spitaels, die zijn rol van aristocraat zo overtuigend vertolkte dat de nonnetjes niet alleen voor de koning, maar ook voor hem bogen als knipmessen. De koninklijke bezoekers werden ontmaskerd na enkele fouten tegen het protocol. Een stijve hark zonder gevoel voor humor zou daar zeker niet aan meegedaan hebben.

Later, als professor en toppoliticus, transformeerde hij echter in vleesgeworden deftigheid. Streng en gereserveerd. Begin jaren negentig nodigde hij me uit in Ath voor een reportage over zijn verkiezingscampagne. Op een ijskoude, mistige zaterdag trokken we door de straten van het provinciestadje. Veel enthousiasme wekte hij niet op. De contacten bleven beperkt tot handjes drukken. Verkild tot het bot stelde hij voor om een warm drankje te nemen in een etablissement dat het midden hield tussen een café en een ijssalon. Toen Spitaels binnenschreed en herkend werd, verstomden de gesprekken tot hij alle gasten had begroet. Nadien werd voortgepraat. “En sourdine...”

Spitaels dwong respect af en boezemde ook angst in. Van die eigenschappen heeft hij in zijn indrukwekkende politieke carrière handig gebruikgemaakt, al hebben ze hem niet kunnen redden uit de Agusta-affaire. Nooit heeft er een politicus rondgelopen met een bijnaam die zo toepasselijk was als “Dieu” voor “le Spit”. Niet vatbaar voor kritiek, laat staan voor zelfkritiek. Spitaels was gewoon uniek.

door Dirk Castrel

Nauwelijks interesse voor lokaal beleid

Uit de definitieve cijfers over de deelname van niet-Europeanen en EU-burgers aan de lokale verkiezingen van 14 oktober blijkt alweer hoe gering de belangstelling is bij die groepen. Zowel de EU-onderdanen als de niet-EU-burgers blinken uit in desinteresse om mee het beleid op lokaal vlak te bepalen. Beide groepen kunnen nochtans hun stem laten gelden bij de verkiezingen, indien ze aan bepaalde voorwaarden voldoen. Ze moeten zich bovendien allen als stemgerechtigde laten registreren bij hun gemeente.

Het resultaat is even bedroevend als ontmoedigend. Zeker voor de voorstanders van stemrecht voor niet-EU-burgers, die met de tegenstanders in een heftige strijd waren gewikkeld in het parlement. De argumenten pro klonken democratisch. Stemrecht voor niet-EU-burgers, in de volle discussie van destijds heette het ‘migrantenstemrecht’, zou een grote stap vooruit betekenen in de politieke integratie van alle burgers in dit land.

Dat zal dan voorlopig nog veeleer via de traditionele partijen moeten gebeuren, want de cijfers liegen er niet om. Afgezet tegen het potentieel aan stemgerechtigden scoren ze zowel in Vlaanderen als in Wallonië en Brussel zeer laag. In percentages ligt de deelname zelfs lager dan zes jaar geleden, in absolute cijfers gaat het om iets meer mensen die zich hebben laten registreren. Hadden ze dat met meer gedaan, dan hadden ze nu afgeklokt op een veelvoud van hun huidig aantal.

Voor sommigen moeten de oorzaken van die geringe betrokkenheid niet ver worden gezocht. De gemeenten hebben te weinig campagne gevoerd bij de doelgroepen en de afsluiting van de registratielijsten viel op 31 juli veel te vroeg.

Flauwe argumenten. Voor de ene groep bestaat het stemrecht al sinds 2000 en voor de andere sedert 2006. De mogelijkheid mag dan stilaan als bekend worden beschouwd.

In andere landen is de situatie niet beter. Gemiddeld ligt de inschrijving voor de gemeenteraadsverkiezingen daar volgens de Europese Commissie rond de 10 procent. Of nieuwe grootschalige sensibiliseringscampagne zoden aan de dijk zullen zetten, is lang niet zeker. De inspanningen kunnen niet van één kant worden verwacht, ze moeten van de twee kanten komen.

Dirk Castrel Politiek redacteur gvabrieven@concentra.be