Standpunt

Vakbonden moeten uit ander vaatje tappen

Een zalige maandagmorgen was het om naar Brussel te rijden. Zelfs wat poedersneeuw veroorzaakte nog niet het begin van een file.

Werd er dan zo massaal gestaakt? Ik denk het niet, al proberen de vakbonden een ander verhaal te verkopen. Zij vinden de staking een groot succes. Of had u misschien anders gedacht?

De waarheid heeft haar rechten. Het openbaar vervoer en een aantal grote bedrijven lagen plat. In de havens was er ook weinig of geen activiteit. Maar voor de rest? Ik kreeg normaal mijn post. In de scholen bleven er meer leerlingen dan leraars thuis. De ziekenen rusthuizen draaiden normaal. Bij kmo’s was er nauwelijks hinder. Veel overheidsloketten bleven gewoon geopend.

Een nationale staking was het dus gisteren zeker niet. De inactiviteit in een aantal sectoren was meer te wijten aan mensen die een dagje vakantie namen dan aan effectieve stakers. Het aantal werknemers dat wetens en willens het werk heeft neergelegd bleef beperkt. Maar ze hielden wel hun manieren. Nergens werden grote incidenten gemeld. De wegblokkades waren zeldzaam. Bedrijfsterreinen werden nauwelijks afgezet. Dat is positief.

Laat ons dus de actiedag van gisteren vlug vergeten. De economische en imagoschade is groot, maar niet te herstellen. De vakbonden hebben hun zin gekregen. Laat ons hopen dat ze tot het inzicht zijn gekomen dat het gisteren foute boel was en dat ze nu dringend uit een ander vaatje moeten tappen.

Iedereen moet aan morgen denken. De regering in de eerste plaats aan de begroting. Niet alleen omdat het van Europa moet. Het is een verplichting die we onszelf moeten opleggen willen we ons sociaal stelsel overeind houden.

De regering moet ook aan de competitiviteit van de bedrijven denken. België heeft een van de meest open economieën van de wereld. Het is van levensbelang dat onze ondernemingen concurrentiëler worden.

De vakbonden moeten die uitgangspunten aanvaarden. Ze hebben trouwens een uitgesproken sociale grondslag. De eerste en zwaarste slachtoffers van een financieel-economische crisis zijn de zwaksten onder ons. Kijk naar Griekenland en Spanje. We kunnen het niet genoeg benadrukken.

Paul Geudens Editorialist gvabrieven@concentra.be

Sociaal overleg zit in ijstijd

Hoe omvangrijk de impact van de algemene staking zal zijn, kan pas vanavond correct worden ingeschat als de balans wordt opgemaakt van alle sectoren en de hinder voor iedereen duidelijk wordt.

Dan zullen de werknemersorganisaties hun ramingen over de geleden schade, hun inkomensverlies, meedelen. Dat het land grotendeels tot stilstand komt, is quasi zeker. De staking bij het openbaar vervoer alleen al belet honderdduizenden werknemers om op hun werk te geraken. Wegblokkades en bezettingen van industrieparken kunnen de chaos nog erger maken. Niemand kan voorspellen of de piketten de nodige zelfdiscipline aan de dag leggen. En ook de luchthavens en de drie zeehavens moeten volgens de bonden plat. De federale politie staat massaal paraat om op te treden tegen blokkades op strategische plaatsen. Premier Elio Di Rupo zal op de Europese top tekst en uitleg mogen verschaffen.

Zeker is dat de drie vakbonden zich misrekend hebben over de sympathie van de publieke opinie voor de staking. Het draagvlak is niet bijster groot en dat moet de syndicaten aansporen om grondig na te denken over hun verantwoordelijkheid voor volgende acties. Die zullen ze zeker uitbroeden, want tijdens de begrotingscontrole eind februari moeten opnieuw honderden miljoenen euro worden gezocht. De staking is vandaag gericht tegen maatregelen van de regering, maar treft vooral de ondernemingen. Deze regering is vastbesloten om het begrotingstekort onder de drie procent te houden en is bijgevolg niet van plan terug te plooien en haar maatregelen in te trekken. Een deel daarvan is trouwens al in het parlement gepasseerd.

De staking hypothekeert bovendien het toekomstige sociaal overleg. Zelden of nooit stonden werkgevers en -nemers zo vijandig tegenover elkaar. Patroons dreigen met deurwaarders en schadeclaims als de militanten het recht op werken geweld aandoen. En - nooit gezien - werkgevers betogen aan de deur van de vakbonden tegen de staking. Het sociaal overleg zit in een ijstijd. Ontdooien wordt een zwaar karwei, zeker met de discussie over de indexsprong die latent op de achtergrond als een spook rondwaart.

Door Dirk Castrel

Nationale staking is ongepast

Vakbonden zijn nuttig en nodig. En ze mogen hun leden oproepen tot sociale acties. Het stakingsrecht staat niet ter discussie. Laat dat duidelijk zijn. Alleen in dictaturen en onder totalitaire regimes bestaat een verbod op staking. Dat willen we dus zeker niet.

De vakbonden speelden en spelen een belangrijke rol in de ontwikkeling van de sociale welvaartsstaat die België nu is. Dat moet zo blijven. Zij bewaken rechten die fundamenteel zijn in een democratische samenleving.

Dit gezegd zijnde worden van hen ook verantwoordelijkheid en realiteitszin verwacht, net zoals van de werkgevers. En daar wringt het schoentje met de algemene staking van maandag. De actie is ondoelmatig en ongepast. Ondoelmatig omdat ze foute doelen treft. Tegen wat en wie wordt er gestaakt? Tegen de regering. Maar wie is het slachtoffer? De bedrijven. Zij lijden de meeste schade, alhoewel ze met het regeerakkoord geen uitstaans hebben.

Ongepast omdat het overleg met de regering nog steeds bezig is. Praten en staken gaan niet samen. Dan zijn hoogstens lichte prikacties mogelijk. Een nationale staking moet het ultieme drukkingsmiddel zijn. De vakbonden moeten er zuinig mee omspringen. Dit wapen mag alleen worden ingezet bij grote sociale conflicten die een meerderheid van de bevolking beroeren. Dat is nu duidelijk niet het geval.

Eigenlijk draait de staking van maandag om niet meer dan wat machtsvertoon van de vakbondstop en een harde kern van délégués, inzonderheid die van het ABVV en het FGTB. In het vooruitzicht van de sociale verkiezingen willen ze hun spierballen nog eens tonen.

De actie is ook ongepast omdat elke Belg met een beetje gezond verstand weet dat er ingrepen nodig zijn om de toekomst van de sociale zekerheid veilig te stellen. Het huidige systeem is onbetaalbaar geworden.

Er zijn geen honderd manieren om het roer om te gooien. Slechts twee: de begroting saneren en meer mensen aan het werk krijgen. De regering is daar maar pas mee begonnen. Eind februari zullen er nog pijnlijke maatregelen volgen. Wat gaan de vakbonden dàn doen? Een staatsgreep plegen?

Door Paul Geudens

Algemene staking niet breed gedragen

Karel Van Eetvelt is gisteren zwaar uitgevallen naar de vakbonden en de regering. Er heerst een antiondernemersklimaat in ons land, zegt de topman van Unizo. Hij somt een aantal maatregelen op om dat te bewijzen. Zoals de strijd tegen de fiscale fraude. De belastingcontroleurs krijgen te veel macht.

Unizo heeft een punt. Maar de organisatie overdrijft natuurlijk. Dat de regering nu de strijd tegen belastingontwijking aankondigt, is ingegeven door een tegenvallend begrotingstekort, maar is ook een gevolg van een wildgroei aan financiele hightechconstructies die met een normale bedrijfsvoering niet veel meer te maken hebben.

De kruik gaat zo lang te water tot ze barst. Niemand betaalt graag belastingen, en wat de wet toelaat, is niet verboden. Het probleem is echter dat er te weinig controles waren, waardoor er uitwassen zijn ontstaan. Het is niet onlogisch dat daar paal en perk aan wordt gesteld. Dat heeft niets te maken met een antiondernemingsklimaat of met “jaloezie op een dikke auto”, zoals Karel Van Eetvelt beweert, maar met fiscale rechtvaardigheid. Wanneer we over een vijandige sfeer spreken, moeten we het vandaag veeleer over de vakbonden hebben dan over de ondernemers. Ze zullen het nooit toegeven, en ze kunnen natuurlijk niet meer terug, maar ik ben ervan overtuigd dat de drie vakbonden al dik spijt hebben van het uitroepen van een algemene staking, nu maandag.

Om het beleefd uit te drukken: de actiedag van maandag wordt niet gedragen door een meerderheid van de bevolking. Er is geen sociologische studie voor nodig om dat vast te stellen. De vakbonden hebben in hun eigen voet geschoten.

Toch zullen ze maandag in koor verklaren dat “de staking een succes was”. Ze beschikken over een machtig wapen: het openbaar vervoer. Altijd stakingsbereid en in staat om een land praktisch lam te leggen.

Koppel daar een aantal rumoerige stakingspiketten en wegblokkades aan vast, en er zal inderdaad op vele plaatsen niet gewerkt worden. Minder uit overtuiging dan uit noodzaak, gemakzucht of vrees voor lijf en leden. Vrije keuze, recht op arbeid en democratische besluitvorming zijn maandag bijzaak. En wat zal het opbrengen? Niets.

door Paul Geudens

John Crombez moet beloften waarmaken

De strijd tegen de fiscale en de sociale fraude wordt opgevoerd. Niemand kan daar tegen zijn. Als iedereen zijn wettelijk verschuldigde bijdrage betaalt, kunnen de tarieven voor ons allemaal verlagen.

De strijd tegen fiscale fraude was in het verleden vaak het ultieme middel om de begrotingsdoelstelling te halen. Op het moment dat alle ministers hun bijdrage hadden geleverd en werkelijk niets meer mogelijk was, werd bij Financiën een bedrag ingeschreven dat het gat dichtreed.

Onder de vorige regering kwam daar al enige verandering in. Carl Devlies was meer dan een pro-formastaatssecretaris. Al bleef het vaak allemaal wat theoretisch.

Met de nieuwe staatssecretaris kan het concreter worden. John Crombez (sp.a) is geen politicus die tevreden is met een status van schouwgarnituur. Een verschijnsel dat zich in het verleden te vaak voordeed bij zijn ex-collega’s. “Wees blij dat u er bij bent, en houd u nu verder in stilte bezig.”

Bernard Clerfayt (FDF) en Hervé Jamar (MR) waren daar de perfecte voorbeelden van. Als leden van een antibelastingpartij waren zij trouwens niet zo goed geplaatst om fiscale ontwijkingsmechanismen actief op te sporen. Hun voogdijminister, Didier Reynders, was op dat gebied evenmin een inspirerend voorbeeld.

John Crombez is een socialist. Dat scheelt een slok op een borrel. Het was er gisteren aan te horen toen hij het over fiscale advocaten en experten had. “Zij verdienen geld door aan rijke mensen uit te leggen hoe ze nog minder belastingen moeten betalen.” Zo worden vakantieverblijven in Zuid-Frankrijk en jachten als beroepskosten ingebracht in managementvennootschappen. Het gevolg is dat die mensen evenveel betalen voor een onthaalmoeder als medeburgers die tien keer minder verdienen.

Dat kan natuurlijk niet. Het is goed dat de jacht op belastingfraudeurs en -ontwijkers wordt geopend. Op voorwaarde dat dit op een transparante en objectieve wijze gebeurt. En dat de sociale fraude op dezelfde manier wordt aangepakt. Voor een socialist is dat niet evident. Koppelbazen opsporen, dat lukt nog wel, maar misbruiken in de sociale zekerheid? Laat ons John Crombez het krediet geven dat een neofiet verdient.

door Paul Geudens

Meerderheid heeft slechte manieren

Ruim anderhalf jaar hebben de parlementsleden hun zin kunnen doen. Gedurende de tijd dat de regeringsonderhandelingen aansleepten was er geen ‘nieuwe’ meerderheid en bleven de parlementaire werkzaamheden uiterst beperkt. Sinds het nieuwe kabinet aantrad is het normale parlementaire werk hervat, maar zijn er blijkbaar ook hoogst ongebruikelijke praktijken binnengeslopen.

Dinsdag stond een wetsvoorstel van de N-VA over de minimale dienstverlening in de gevangenissen op de agenda. Daar was een voorstel van Open Vld, een lid van de meerderheid, aan gekoppeld omdat dit reeds eerder was ingediend. De Vlaamse liberalen zijn voor de invoering van zo’n minimale dienstverlening bij de cipiers, evenals bij de spoorwegen. Niets stond een normale behandeling van beide voorstellen in de weg. Wat bleek echter? De leden van de meerderheid verlieten de zaal zodat de commissie niet meer in aantal was om verder geldig te vergaderen. De regeringsmeerderheid wilde kennelijk geen stemming meer omdat er volgende week 30 januari een algemene staking voor de deur staat en omdat ze intern verdeeld is over het thema minimale dienstverlening. Bij CD&V en PS zijn de syndicale vleugels radicaal tegen. Zo blijft België het enige land van de Europese Unie waar er voorlopig geen minimale dienstverlening in de gevangenissen komt. In de helft van de EU-landen zijn de cipiers onderworpen aan een stakingsverbod en in de andere helft is een of ander systeem van dienstverlening van kracht. Overigens dringen alle mensenrechtorganisaties aan op de spoedige invoering van zo’n systeem. Intussen wordt de politie maandag voor de zoveelste keer gevorderd om stakende cipiers te vervangen.

Wat de meerderheid gisteren in de Kamercommissie Justitie gepresteerd heeft is bedenkelijk. Het kan toch niet dat de regeringsmeerderheid à la carte binnen of buiten stapt om een voorstel van de oppositie niet te moeten behandelen. Met die kwalijke praktijk krijgt de oppositie geen enkel voorstel meer besproken.

Het kan ook veel eenvoudiger: door ja of nee te stemmen. Dat betekent kleur bekennen, wat meer moed vergt dan een Kamercommissie te boycotten door het af te trappen.

Dirk Castrel Redacteur politiek gvabrieven@concentra.be

Naar een clash tussen PS en Open Vld

Even leek opnieuw een rel in de maak in de federale regering over een interview van Elio Di Rupo in het Duitse weekblad Der Spiegel. Hij kapittelt daarin de Duitse bondskanselier Angela Merkel, uitgerekend op de dag dat hij haar ging opzoeken in Berlijn.

Geen twee weken geleden waren over soortgelijke uitlatingen van PS-minister Paul Magnette binnen de regering spanningen ontstaan. Kamerfractieleider Patrick Dewael van de Open Vld vroeg toen van op de tribune tekst en uitleg van de premier. Elio Di Rupo suste de gemoederen.

Magnette stelde zich openlijk vragen bij de democratische legitimiteit van Europese richtlijnen en hij voorspelde een recessie van vijftien jaar indien we de aanbevelingen van de bevoegde eurocommissaris zouden volgen. “Wie kent Olli Rehn? Niemand!” vroeg Magnette zich hautain af.

Di Rupo stelt nu weliswaar het begrotingsdoel van maximaal 2,8 procent niet uitdrukkelijk ter discussie en zijn aanval is meer gericht tegen Duitsland dan tegen de Europese Commissie, maar in essentie komt zijn verhaal op hetzelfde neer als dat van Magnette: geen betutteling, van niemand. Baas in eigen huis.

De Open Vld struikelt dit keer niet over de woorden van de PS-minister. Wellicht vindt vicepremier Vincent Van Quickenborne dat er al genoeg ruzies en misverstanden binnen het kabinet zijn geweest. Maar uitgesteld is niet verloren.

Het staat in de sterren geschreven dat volgende maand, bij de begrotingscontrole, wanneer ruim 2 miljard euro moet worden gevonden, het tot een clash komt tussen de PS en de Open Vld. De Vlaamse liberalen vinden dat België de budgettaire aanbevelingen van Europa strikt moet uitvoeren, en dus vooral de nadruk moet leggen op besparingen. Zij denken aan een indexsprong. De socialisten willen het op ‘hun’ manier doen. Dat wil zeggen met nieuwe inkomsten. En zeker niet via de index.

Het begrotingsconclaaf van 25 februari wordt een eerste ernstige test voor de regering- Di Rupo. Dan zal blijken of de Open Vld en de PS bereid zijn met elkaar verder te gaan. Met de hete adem van de N-VA in de nek kan Alexander De Croo zich geen nieuwe belastingen meer permitteren.

Door Paul Geudens

Komst Turtelboom goed nieuws voor stad

De komst van Annemie Turtelboom betekent in meer dan één opzicht goed nieuws voor Antwerpen. Om te beginnen is haar verhuizing natuurlijk een grote opsteker voor Open Vld. Die partij bereikte haar electorale hoogtepunt in 2000, maar zag haar stemmenaantal gehalveerd in 2006 en staat nu op een schamele 5% in de peilingen. Daarmee speel je geen rol van betekenis meer. Met een klinkende naam als Turtelboom op de lijst kan het alleen maar beter worden.

Maar niet alleen Open Vld heeft hier baat bij, dat geldt ook voor de stad. Tot voor kort had Antwerpen niet één minister in de federale regering, nu heeft het er ineens twee. Turtelboom (Justitie, maar ook voogdijminister van Asiel en Migratie) en Monica De Coninck (Werk) bekleden allebei departementen waarop ze veel kunnen doen aan verscheidene stedelijke problemen. Veel tijd krijgen ze daar niet voor, want in 2014 zijn er alweer federale verkiezingen. Maar Antwerpen zal er zeker niet slechter van worden.

Turtelboom kan en zal ook een meerwaarde leveren voor de verkiezingen van 14 oktober. Volgens interne peilingen van Open Vld zou zij haar partij 2 à 4% procent extra stemmen kunnen opleveren. Ook uit de peiling die uw krant in oktober uitvoerde, blijk dat de minister wel degelijk een verschil kan maken. Als Open Vld erin slaagt om van 5% naar een kleine 10% op te klimmen, dan is niet alleen het verlies ten opzichte van 2006 grotendeels weggewerkt, de partij krijgt ook meer gewicht in de gesprekken over een nieuwe coalitie.

Of Open Vld nog wil onderhandelen met andere partijen over voorakkoorden of lijstverbindingen, dat zal de komende weken of maanden moeten blijken. Binnen de Antwerpse afdeling geeft de meerderheid er de voorkeur aan om apart naar de kiezer te trekken. Ook de partijtop in Brussel zal er wellicht niet veel voor voelen om in Antwerpen zijn wagonnetje vast te klikken aan de locomotief van De Wever (tussen Open Vld en N-VA botert het al lang niet meer) of Janssens (op de stadslijst zijn de verkiesbare plaatsen nu al peperduur). Het beste scenario voor Open Vld is alleen naar de kiezer trekken, 10% van de stemmen binnenhalen en vervolgens toetreden tot een coalitie met ofwel sp.a/CD&V en eventueel Groen, ofwel de N-VA. Dat lijken de meest plausibele instrumenten voor Open Vld om ook in de komende jaren de stad mee te blijven besturen.

Lex Moolenaar Senior writer gvabrieven@concentra.be

Philippe Muyters heeft een handicap...

Een gezellig clubje, die Vlaamse regering. Eerst was er Ingrid Lieten die haar collega’s teflon-poppetjes vond. Nu is er een mail van het kabinet van Philippe Muyters waarin de mensen van Onderwijs “smeerlappen” worden genoemd. En Kris Peeters maar beweren “dat de sfeer goed is”. Wat moet dat worden wanneer de verstandhouding ooit slecht wordt? Gaan ze dan elkaar met messen te lijf?

Het is Philippe Muyters zijn week niet. Hij had al een motie van wantrouwen aan zijn broek zonder de donderdagavond uitgelekte mail. Die komt er nu nog bij. Plus een hoop verwijten over de belastingaftrek voor hypothecaire leningen. Dat wordt volgende week spitsroeden lopen in het parlement.

Dat de oppositie op minister Muyters springt is niet meer dan normaal. De mails die uit zijn kabinet vertrokken, en waarvoor hij dus politiek verantwoordelijk is, zijn ontoelaatbaar. Maar moet hij ook ontslag nemen? Wanneer we de laatste mail terugbrengen tot zijn essentie, dan houden we grof taalgebruik over, maar ook niet veel meer dan dat.

Muyters heeft niet gelogen over de begroting. Hij heeft, zoals de oppositie hem destijds vroeg, het specialistenrapport bij het parlement ingediend. Dat bewijst zijn goede trouw.

Dit gezegd zijnde, zit Philippe Muyters natuurlijk wel met een serieus probleem. Het is het zoveelste incident. Hij is aangeschoten wild, en mag dus nog meer aanvallen op zijn persoon verwachten. Alles wat hij doet zal door de oppositie en de media onder het vergrootglas worden gehouden. Staat hij nog sterk genoeg om met die druk om te gaan en verder goed te functioneren?

Muyters heeft belangrijke departementen. Daar is een stevige figuur nodig. Iemand met veel kennis en visie, met competente medewerkers, met veel zelfvertrouwen en een olifantenhuid. Dat laatste heeft Philippe Muyters zeker niet. Hij is een emotionele, atypische politicus die veel belang hecht aan appreciatie en menselijke warmte. Een verademing in de ruwe omgeving van de Wetstraat, maar een handicap voor een minister. Een toppoliticus moet keihard zijn en zijn gevoelens kunnen wegcijferen. Philippe Muyters moet zelf eerlijk uitmaken of hij dat wil/kan opbrengen.

Paul Geudens

Gevoeligheid onvoldoende ingeschat

De Belg is met een baksteen in zijn maag geboren. Het eigen huis is heilig. Wanneer daaraan wordt geraakt, is het oorlog.

Zover waren we dus gisteren. Er waren onheilspellende berichten over de fiscale aftrekbaarheid van hypothecaire leningen. Zal die blijven bestaan wanneer Vlaanderen in 2014 bevoegd wordt voor het woonbeleid?

Een vraag met belangrijke financiële implicaties. Zowel voor wie nu een lening heeft lopen als voor wie van plan is er een aan te gaan. In veel gevallen gaat het om belastingaftrekken van meer dan 2000 euro per jaar. Substantiële bedragen dus, waar de beslissing van kan afhangen om al dan niet te (ver)bouwen of een huis aan te kopen. Voor de lopende hypothecaire leningen alleen gaat het om bijna 2,7 miljoen mensen.

De zwartepiet voor het creëren van onzekerheid en angst onder de bevolking wordt over en weer geschoven. Voor de enen is het de schuld van Vlaams begrotingsminister Philippe Muyters (N-VA), volgens anderen van Steven Vanackere en Servais Verherstraeten (allebei CD&V).

Feit is dat de partijen die het regeerakkoord hebben afgesloten, hadden moeten voorzien dat dit een gevoelig onderwerp is. Misschien hadden ze wat minder energie moeten steken in het uitleggen van de splitsing van B-H-V en de Financieringswet – die toch geen kat begrijpt – en wat meer in de overheveling van het woonbeleid.

De bouwsector is belangrijk. Wanneer die floreert, gaat het ook goed met de rest van de economie. Onzekerheid bij potentiële bouwers en kopers is bijgevolg nefast voor de staatshuishouding.

Het is goed dat de Vlaamse regering gisteren onmiddellijk heeft gepoogd alle onrust weg te nemen. Zij heeft gegarandeerd dat iedereen kan blijven profiteren van de fiscale verminderingen die op federaal niveau zijn afgesproken.

Nu blijven er nog drie vragen over. Is die aankondiging voldoende om de twijfel te stoppen? Wat met leningen die nà 2014 worden afgesloten? En, vooral, zal de Vlaamse regering voldoende middelen hebben om haar beloftes waar te maken? Specialisten zeggen nu al dat de 1,4 miljard euro die overkomt naar de regio’s, verre van voldoende is om alle engagementen over te nemen.

door Paul Geudens