Standpunt

Graag nieuw bloed op Financiën

Nu de regering-Di Rupo I in de steigers staat, beginnen de speculaties over de portefeuilleverdeling. Hoeveel postjes zijn er? Wie wordt/blijft excellentie? Het ellebogenwerk is bezig. Velen voelen zich geroepen maar weinig worden uitverkoren. Dat is klassiek.

Een van de sleutelposten is die van minister van Financiën. Didier Reynders heeft zich daar opnieuw voor kandidaat gesteld. Sp.a-voorzitter Bruno Tobback ziet dat niet zitten. Hij zou liever iemand anders op het departement hebben. We zijn het met hem eens. Na twaalf jaar is het genoeg geweest. Er komt best nieuw bloed op dat ministerie.

Ik meen dat van de zes partijen die de nieuwe regering gaan bevolken, er vijf zijn die Didier Reynders liever kwijt dan rijk zijn. De man heeft dan ook een indrukwekkend brokkenparcours gereden.

In Europa mag hij graaggezien zijn, hier stapelde bij de blunders op. Een rekenfout van 883 miljoen, overschatte belastinginkomsten, computerproblemen, te weinig inspecteurs en controles, onoordeelkundige verkoop van gebouwen, Coperfin dat mislukte, aangiftes die elk jaar ingewikkelder worden, desastreuze onderhandelingen met Frankrijk over Dexia,... Verzin iets wat slecht loopt, en hij zit er voor iets tussen.

Buiten tax-on-web is het kommer en kwel met Reynders. Niet dat hij zich daar veel van aantrekt. De Luikenaar is een ijskonijn, immuun voor kritiek. Vandaar zijn kandidatuur voor een nieuwe termijn.

Overigens is het maar de vraag of MR-voorzitter Charles Michel hem buiten de regering kan houden. De clan-Reynders kan een opstand binnen de partij ontketenen.

Toch zou het goed zijn mocht Financiën deze keer nu eens niet naar een liberaal gaan, maar bijvoorbeeld naar een socialist. En Sociale Zaken naar iemand van de Open Vld of de MR. Zo zouden zowel de fiscale als sociale fraude misschien ernstig aangepakt worden.

De opvolger van Reynders kan zich echter maar beter voorbereiden op een moeilijk parcours met veel weerstanden binnen de financiële wereld. Reynders was de kampioen van de politieke benoemingen. In twaalf jaar versleet hij elf kabinetschefs. Die zitten nu allemaal als zijn waakhonden op sleutelfuncties…

door Paul Geudens

Goed akkoord, en nu de uitvoering nog...

Het gaat vooruit aan de onderhandelingstafel bij formateur Elio Di Rupo. Het gaat verbazend goed vooruit. Maandag werd in minder dan drie uur een akkoord over asiel en migratie gesloten tussen de zes partijen. Een thema dat nochtans vooraf als uiterst moeilijk werd bestempeld. Zou het dan toch kunnen dat het vertrouwen tussen de toekomstige coalitiepartners aan het groeien is?

Na de akkoorden over Brussel-Halle-Vilvoorde, over de staatshervorming en de fi- nancieringswet, over de begroting en een aantal sociaaleconomische hervormingen is dit de vierde etappe in de koers naar het kabinet- Di Rupo I. Dat zit er snel aan te komen.

Wie weet komt de wens van Alexander De Croo nog uit en kunnen de nieuwe ministers zelfs nog vóór de grote betoging van vrijdag de eed afleggen. Naar de vakbonden toe zou dat een sterk signaal zijn. Dan staat het vast dat er niets meer aan de afspraken kan gewijzigd worden, en dat de betoging dus eigenlijk een maat voor niets is.

Het akkoord zelf dan. Dat ziet er – op papier – niet slecht uit. Een lijst van veilige landen, snellere procedures, enkel materiële steun voor asielzoekers, een rechtvaardig spreidingsplan, gesloten centra voor delinquente vreemdelingen, een taalverplichting voor wie zich hier wil vestigen en geen collectieve regularisaties meer.

Belangrijk is ook dat er een centrale databank komt waarin alle gegevens worden samengebracht. Zo kunnen misbruiken makkelijker opgespoord worden.

Zo mogelijk nóg belangrijker is dat er één minister komt. Die wordt zowel bevoegd voor opvang als voor erkenning en terugkeerbeleid. voor opvang als voor erkenning en terugkeerbeleid. De excellenties kunnen het niet meer op elkaar steken wanneer het misloopt.

Alles staat of valt nu met de praktische uitvoering van het akkoord op het terrein. In de eerste plaats wat het terugkeerbeleid betreft. Dat is cruciaal. Wie zich hier aandient, moet weten dat hij of zij het land weer moet verlaten wanneer de aanvraag tot asiel wordt afgewezen. Vrijwillig of gedwongen.

Dat gebeurde nu veel te weinig, waardoor er een aanzuigeffect op gelukszoekers bestond, nog versterkt door vicepremiers die hongerstakende illegalen gingen bezoeken.

Door Paul Geudens

Daar moeten afspraken over komen. Dat moet gedaan zijn.

Het kon slechter, maar ook veel beter

Bart De Wever kan geen goed woord bedenken over het begrotingsakkoord. Hij speelt de rol die hij moet spelen, die van leider van de grootste (oppositie)partij. Maar hij overdrijft een beetje.

In de deal van zaterdagmiddag zitten een paar goede aanzetten, enkele stappen in de juiste richting. Met dank aan Open Vldvoorzitter Alexander De Croo. Hij heeft de voorstellen van formateur Elio Di Rupo op een aantal punten kunnen bijsturen.

Bart De Wever heeft natuurlijk ook niet helemaal ongelijk. Hoegenaamd niet. Er zitten bijvoorbeeld te veel uitzonderingen in de nieuwe regeling voor het brugpensioen, die puur op het lijf zijn geschreven van de PS-achterban. In een rechtsstaat mag dit niet kunnen. Er zitten ook onvoldoende besparingen in de begroting. Met de nieuwe heffingen versterken wij onze koppositie als belastingland bij uitstek. Dat is vooral jammer voor Vlaanderen dat voor het overgrote deel van de fiscale inkomsten zorgt.

Saneren betekent “snijden”, en dat zit niet genoeg in het nieuwe budget. Nochtans zijn er mogelijkheden zat. In de gezondheidszorg met zijn vele nutteloze technische prestaties, in de vele stelsels van tijdskrediet, in de overvloed aan peperdure adviezen en consultancy, maar ook in kleine postjes die samen veel geld kunnen opbrengen.

Eén voorbeeld. Wist u dat de belastingdiensten een eigen harmonie hebben van vijftig mensen? Die worden allemaal een dag per week vrijgesteld om te repeteren, en krijgen compensatiedagen voor optredens. Ondertussen blijven de controles natuurlijk liggen. Is dat nog van deze tijd?

Enfin, het belangrijkste is dat er eindelijk een begroting ligt en dat we uitzicht krijgen op een volwaardige regering. Al valt te vrezen dat het kalf verdronken is.

Ik ben bang dat het politieke akkoord van zaterdag de financiële aanvallen op België niet zal stoppen. De hogere rente die daaruit voortvloeit, zal ons veel geld kosten en zal de fundamenten van de pas goedgekeurde begroting al onmiddellijk onderuit halen.

De nieuwe regering kan zich maar beter al opmaken voor een lastige begrotingscontrole. Dat wordt meteen een test voor haar samenhang en slagkracht.

Paul GEUDENS

PS-toegevingen zijn geen criterium

Dat de onderhandelingen over een begroting voor 2012 en over een nieuwe regering zijn vastgelopen, is te wijten aan de tegenstellingen tussen de PS en de Open Vld. Drie van de vier overige partijen – CD&V, sp.a en cdH – kiezen het kamp van de Franstalige socialisten. De MR hangt daar een beetje tussen.

Ze hebben allemaal hun redenen om hun wagonnetje aan de locomotief van Di Rupo te hangen. Het cdH is allang met de sterkste Pattex vastgelijmd aan de PS, CD&V zit met de druk van het ACV, en de sp.a is natuurlijk een geestesgenoot.

Het zijn eerbare redenen. Het merkwaardige is echter dat men daar niet voor uitkomt. Er wordt een ander excuus aangehaald om zich achter de rug van de PS te verschuilen.

Elio Di Rupo, zo wordt betoogd, heeft al heel veel water bij zijn wijn gedaan. Wat nu bij de onderhandelaars op tafel ligt, staat veel verder van het partijprogramma van de PS dan dat van de Open Vld. De Vlaamse liberalen zouden zich daarom wat soepeler en vooral dankbaarder moeten opstellen, ze moeten blij zijn met wat ze kunnen krijgen.

Ik vind dat een kromme redenering. Zo van: de PS heeft nu eindelijk wat toegegeven op haar programma, dus moeten we vlug toehappen. Nonsens. Het is niet omdat de PS wat water in de wijn doet, dat het een goed akkoord is. Zo werkt het niet.

Het uitgangspunt moet het algemeen belang zijn. Elio Di Rupo mag de helft of nog meer van zijn ideologie opofferen, dat is niet belangrijk. En zeker geen reden voor andere partijen om toe te geven. Mutatis mutandis geldt het partijprogramma van de Open Vld natuurlijk ook als geen alles zaligmakend criterium. Maar toevallig sporen hun voorstellen wel veel beter met de mening van de – min of meer – objectieve buitenwereld.

De voorbije maanden zijn in alle media ontelbaar veel economen, financiële experts en andere geleerde mensen opgevoerd. En ik heb er weinig of zelfs geen één horen pleiten voor de PS-remedies. Allemaal zeggen ze hetzelfde: België gaat kapot onder de belastingdruk en aan vastgeroeste sociaaleconomische structuren. Het is dus niét het moment om nog meer taksen te heffen, maar om besparingen door te voeren. En laat dat nu net niet in de PS-bijbel staan…

door Paul Geudens

Monsieur Elio, de mensen zijn het beu!

Op de obligatiemarkt gaat het van kwaad naar erger. De rente op Belgisch staatspapier is gisteren weer flink gestegen. In dit tempo zitten we over enkele dagen aan de beruchte zeven procent, de symbolische grens waarboven landen hulp van buiten uit nodig hebben om te overleven. Italië mocht dat een paar weken geleden meemaken. Zeven procent was het sein voor Berlusconi om af te treden.

We moeten objectief blijven. De slechte positie van België op de financiële markten is niet uitsluitend te wijten aan de slabakkende regeringsvorming. De politieke crisis en het uitblijven van een begroting zijn misschien zelfs niet de voornaamste oorzaken voor de stijgende rentes die we moeten betalen.

Er is de algemene crisis in de eurozone, er is de hoge schuldgraad van België – te wijten aan de spilzucht van de paarsgroene regeringen in de periode tussen 1999 en 2007 – en er zijn de onbetaalbare hoge waarborgen die België heeft voor Dexia gegeven. Dat zijn minstens even belangrijke factoren voor het gebrek aan vertrouwen bij de internationale beleggers.

Maar toch. Dit is geen excuus om geen haast te maken met de onderhandelingen. Ook al zou de rente nu beginnen te dalen, dan nog moet er voortgemaakt worden.

Toch heeft Elio Di Rupo gisterenavond geweigerd om zijn ontslag in te trekken. Hij heeft extra bedenktijd gevraagd om te onderzoeken of er nog een akkoord mogelijk is.

Ik vind dit een onbegrijpelijke houding. Na 530 dagen de onderhandelingen nog wat rekken terwijl Europa in brand staat, is haast crimineel. Wat wil hij hiermee bewijzen? Dat zijn ontslag van maandag geen toneel was, zoals door velen werd gesuggereerd? Is de tijd van spelletjes nu nog niet voorbij? Is er dan echt geen enkele sense of urgency?

Het is wat goedkoop om de schuld voor de vertraging naar de liberalen te schuiven. Alexander De Croo heeft gelijk dat hij vasthoudt aan de Europese aanbevelingen. Die werden binnen Europa mee goedgekeurd door de Belgische regering, en dus ook de PS.

Elio Di Rupo moet consequent zijn en doorvoeren wat zijn partij mee heeft gestemd. Hij moet zich herpakken. De mensen zijn het getreuzel beu, monsieur Elio.

Door Paul Geudens

Met Leterme hadden we minder compassie...

De Belgische rente op staatsobligaties is gisteren boven de 5 procent gestegen. Dat is het hoogste peil sinds juli 2008. Voor een land met een hoge staatsschuld, dat elk jaar een groot deel van zijn leningen moet herfinancieren, is dat dramatisch. Eén procent meer kost ons volgend jaar 800 miljoen euro extra. Puur verloren geld waar we niets voor in de plaats krijgen, maar dat uiteindelijk wel door de belastingbetaler moet worden opgehoest.

De politici die over een nieuwe regering onderhandelen, mogen nog duizend keer beweren dat onze financieel-economische fundamentals goed zijn, wanneer de markten geen geloof hechten aan deze peptalk, zitten we weldra in dezelfde zak als Italië en Spanje, om van Griekenland nog te zwijgen.

Laat ons daar dus mee ophouden en doen wat we moeten doen. Dat wil zeggen: een regering vormen, een begroting met een tekort van minder dan 3 procent afleveren bij het parlement, en hervormingen uitvoeren zoals Europa die vraagt.

We moeten dat niet doen omdat het een Europese verplichting is, maar om onszelf een dienst te bewijzen. In de toestand waarin ons land zich nu bevindt, is het niet in staat om zich in de eurozone te handhaven. Het kan trouwens al te laat zijn om het roer nog om te gooien. We hebben te lang getreuzeld waardoor we in een negatieve spiraal zitten waar we nog moeilijk uit zullen geraken.

Maar kom. Beter laat dan nooit. Het is het proberen waard.

Wat we daarom nu zeker niét moeten doen, is spelletjes spelen zoals Elio Di Rupo bezig is met de koning en de Open Vld. Die voeden alleen de onzekerheid, en die is op dit moment dodelijk.

Wanneer Elio Di Rupo er niet in slaagt om op zeer, zéér korte termijn een ordentelijke begroting op te stellen, dan moet hij de handdoek in de ring gooien. Na zes maanden is het welletjes geweest. Dan is hij gebuisd. Dan moet hij toegeven dat hij geen formateur is, maar een amateur. Met Yves Leterme hebben we in 2007 veel minder compassie gehad.

En dan? Wat na Di Rupo? De ontslagnemende regering-Leterme zou een noodbegroting kunnen opstellen. Desnoods met volmachten van het parlement. Uitzonderlijke omstandigheden eisen uitzonderlijke maatregelen.

Door Paul Geudens

Wie gelooft die mensen nog?

Het spektakel wordt wansmakelijker met de dag. De salons van de voorzitter van de Kamer zijn meer een theaterzaal voor slecht amateurtoneel geworden dan een plaats waar ernstig wordt gewerkt aan een nieuwe regering en aan de toekomst van het land. Een bedroevend schouwspel dat nefast is voor de geloofwaardigheid van de politici in dit land. Wie gelooft die mensen nog?

Ik wil nog aannemen dat iedereen met de beste bedoelingen aan tafel is gekomen. De liberale insteek voor de sanering van de overheidsfinanciën is anders dan de socialistische opvatting hieromtrent. Het is begrijpelijk dat elke partij haar standpunten verdedigt.

Maar op een bepaald moment moet er een einde komen aan de discussies. Op zeker ogenblik moet je kiezen. Ofwel sluit je een compromis, ofwel stop je met praten.

Zijn we gisteren op een keerpunt aanbeland? Ik denk het niet. Het ontslag van Elio Di Rupo is een tactische schijnbeweging om de liberalen alsnog te overhalen een begroting te aanvaarden met veel nieuwe belastingen en weinig sociaaleconomische hervormingen. De koning is bereid gevonden om mee te werken aan deze mise-en-scène.

De Open Vld krijgt nu de zwartepiet voor het mislukken van de onderhandelingen. Ze zijn nochtans in goed gezelschap. Europa eist veel meer dan de formateur op tafel legde. De financiële markten zullen ons ook pas met rust laten indien er hier ten gronde iets verandert. Bovendien wil de bevolking daar in mee gaan. Kijk naar de verkiezingsuitslag in Spanje. De conservatieve partij haalt er een volstrekte meerderheid met beloftes over harde besparingen.

Ik ben ervan overtuigd dat daar in Vlaanderen ook een draagvlak voor is. In Wallonië en Brussel weet ik het nog zo niet. En dat houdt alles tegen.

België is onbestuurbaar geworden. Het noorden en het zuiden denken ongeveer over alles anders. Dat wordt om de vier jaar bewezen. Vlamingen stemmen overwegend centrumrechts, Franstaligen centrumlinks. Zo kun je nooit een efficiënt beleid voeren.

Misschien kan formateur Di Rupo deze keer nog een schijncompromis uit de brand slepen, maar op termijn wordt die tweedeling onze ondergang.

door Paul Geudens

Wie denkt nog aan het algemeen belang?

Formateur Elio Di Rupo en de zes partijen zijn zondagnamiddag, na een pauze van drie dagen, weer samengekomen om over de begroting te onderhandelen. Er zijn geen tien manieren om 11,3 miljard euro te vinden. In feite zijn er slechts twee. Ofwel bespaar je op de uitgaven, ofwel zorg je voor nieuwe inkomsten, extra belastingen dus.

Open Vld is een uitgesproken aanhanger van de eerste optie, de Franstalige socialisten verdedigen de tweede visie. Er gaat geen dag voorbij of ze komen dat voor de camera’s vertellen.

De formateur had vrijdag opgeroepen tot radiostilte “gezien de ernst van de situatie”. Het belette Alexander De Croo niet om zijn standpunten nog eens uit de doeken te doen.

De Vlaamse liberalen eisen dat Di Rupo een miljard meer bespaart dan hij tot nu toe heeft voorgesteld. Zo niet ziet De Croo de uitkomst van de onderhandelingen donker in.

De Franstalige socialistische vakbond zegde de PS zaterdag ook de wacht aan. Volgens de FGTB mag er aan niets geraakt worden, anders legt zij het land plat. Hoe het begrotingstekort dan wél naar beneden moet, wordt er niet bij verteld.

Het zou mij niet verbazen mocht het hier om een één-tweetje gaan tussen de FGTB en de formateur. Met de syndicale dreiging moet aan de buitenwereld duidelijk worden gemaakt onder welke druk Di Rupo staat, dat hij eigenlijk al te veel heeft toegegeven.

Het is duidelijk dat er al weken politieke spelletjes worden gespeeld. De onderhandelaars – liberalen en Franstalige socialisten op kop – zijn meer bekommerd om de mogelijke negatieve electorale gevolgen voor hun respectievelijke partijen dan om het algemeen belang.

De PS denkt als grootste Franstalige partij vooral aan de belangen van Wallonië. Besparingen treffen immers vooral het Zuiden van het land, nieuwe belastingen komen voor het overgrote deel uit het Noorden.

De Open Vld voelt de hete adem van de N-VA in de nek. Beide strijden om de titel van strafste anti-belastingpartij.

Het is te begrijpen dat partijvoorzitters oog hebben voor de kiezers die zij vertegenwoordigen. Dat moet zelfs. Maar na weken van steriele gesprekken en stilstand is de tijd gekomen om knopen door te hakken.

door Paul Geudens

Antwerpen en Mechelen voeren dezelfde strijd

In onze weekendkrant ontmoeten de burgemeesters van Antwerpen en Mechelen elkaar om de toestand van hun steden te evalueren. De liberaal Bart Somers kijkt naar Antwerpen en ziet daar een socialistische burgemeester met veel liberale inspiratie. De socialist Patrick Janssens luistert naar zijn Mechelse confrater en hoort hem uitspraken doen die in zijn oren haast marxistisch klinken.

Op lokaal vlak telt ideologie niet mee, hebben de beide politici en voormalige partijvoorzitters ervaren. Burgemeesters van grote steden zitten niet in de ivoren toren in Brussel, ze besturen hun stad fulltime vanuit de dagelijkse realiteit en ontwikkelen een heel eigen, vaak vernieuwend discours. Zo zweert Janssens vandaag de dag bij de mantra Voor wat hoort wat, een verhaal van rechten en plichten dat je niet meteen verwacht van een ‘rooie’. En zo heeft Somers deze week met het oog op de verkiezingen van volgend jaar een huwelijk gesloten met Groen!, wat voor een ‘blauwe’ al even atypisch is.

Deze voorbeelden illustreren dat de traditionele politieke breuklijnen in de stedelijke samenleving van 2011 niet meer valabel zijn. De gemeenschappelijke factor bij het besturen van een stad is geen ideologie, maar stedelijkheid. Hoe ga je als stadsbestuur om met een samenleving die razend snel verandert onder druk van de globalisering, de crisis en de bevolkingsexplosie? De hogere overheden hebben niet altijd goed door hoe groot deze uitdagingen zijn. Anders zouden ze geen niet-stedelijke concepten uitwerken zoals het nieuwe inschrijvingsdecreet in het onderwijs en de nieuwe provinciebelasting op basis van het kadastraal inkomen.

We leven in de eeuw van de massale trek naar de steden in alle werelddelen. Dat heeft zeer ingrijpende sociologische gevolgen, waaraan ook het politieke landschap zich zal moeten aanpassen. De partijen in dit land zijn daar nog niet klaar voor, maar de kiezers voelen intuïtief aan dat er iets op til is en zijn op zoek naar vernieuwing, wat zich vertaalt in de systematische afkalving van het electoraat van de traditionele partijen die de hele vorige eeuw hebben gedomineerd.

We hebben het al vaker geschreven: voor ons is de toekomst aan de stadsgewesten. Bart Somers is er een groot voorstander van. Patrick Janssens ook, maar hij vindt zijn tijd te kort om ervoor te ijveren. Dat valt ons wat tegen van een burgemeester die doorgaans heel ver in de toekomst kijkt.

Door Lex Molenaar

Gele kaart voor Elio Di Rupo

De Europese Commissie heeft gisteren haar eis herhaald dat België tegen midden december een begroting moet kunnen voorleggen met een tekort van minder dan drie procent van het bbp. Na een eerste verwittiging - verleden week - krijgt ons land nu een gele kaart. De volgende zal een rode zijn.

Eurocommissaris Olli Rehn laat er geen twijfel over bestaan: is er over een maand geen in het parlement goedgekeurde begroting die aan de Europese eisen voldoet, dan volgen er onmiddellijk sancties. België moet dan tegen half januari 700 miljoen euro ophoesten. Dat is minder dan het cadeau dat de ontslagnemende regering-Leterme aan de Arco-aandeelhouders doet, maar het blijft niettemin een substantiële som die we liever niet betalen.

Zou de Parti Socialiste het nu eindelijk begrepen hebben? Paul Magnette bazelde vorige week nog dat de Europese aanbevelingen niet meer waren dan een “inspiratiebron”. Die mythe is nu definitief doorprikt. Vluchten kan niet meer. Zelfs niet voor de PS.

Waar is formateur Elio Di Rupo in godsnaam mee bezig, zo vraagt heel Europa zich ondertussen af. De man is nu een half jaar formateur. Vanaf de eerste dag wist hij dat er ten laatste tegen eind oktober een budget moest zijn. En het komt maar niet.

Toegegeven, hij heeft lang met B-H-V en de staatshervorming geworsteld. Maar ondertussen kon achter de coulissen het budgettaire toch allemaal tot in de puntjes voorbereid worden? Blijkbaar gebeurde dat niet, want er worden nog steeds nieuwe werkgroepen geïnstalleerd.

Di Rupo heeft inmiddels zoveel tijd verloren dat de begroting – gesteld dat die er ooit komt – nooit meer tijdig klaar kan zijn. Die rode kaart zit er dus aan te komen. Een blamage. Er gaan daarom steeds meer stemmen op om hem te vervangen door een technocraat.

De formateur verdient die straf misschien wel, maar het zou ons land ook definitief in de klas van Griekenland en Italië doen terechtkomen, met zware negatieve gevolgen op lange termijn. Geen optie dus. Politici moeten hun plicht doen. Een andere vraag is of de PS er per se bij moet zijn. Neen dus. Er zijn alternatieve meerderheden mogelijk. Daar moet naar uitgekeken worden.

Door Paul Geudens