Standpunt

Alles is beter dan geen Europees akkoord

De resultaten van de eurotop zijn niet indrukwekkend. Op papier zijn doortastende maatregelen genomen. Het ontbreekt echter aan concrete uitvoeringsbesluiten.

Of we in die aanslepende schuldencrisis inderdaad de bocht genomen hebben zoals Europees voorzitter Herman Van Rompuy en uittredend premier Leterme beweren, moet daarom nog afgewacht worden. De teksten van de akkoorden moeten eerst nog zorgvuldig geanalyseerd worden. Vandaag zijn de betekende overeenkomsten vrij vaag en onduidelijk.

Belangrijk is alvast dat de politici eindelijk de ernst van de crisis onderkend hebben. Europa heeft de problemen vele maanden gewoon voor zich uitgeschoven. De besluiteloosheid werd gevoed door het feit dat Europa enkel maar een monetaire unie is die niet gedragen wordt door financieel-economische structuren. De Europese grootmachten hebben altijd geweigerd hun souvereiniteit op het vlak van financieel-economisch beleid af te staan. De beslissingen werden veelal in Parijs en Berlijn genomen. Brussel werd daarbij in het ongewisse gelaten.

Vandaag is de eerste aanzet gegeven tot een verdere Europese integratie. Met name Athene en Rome gaan het in de toekomst meemaken hoe technici van de Europese Commisie ter plaatse de Griekse en de Italiaanse begroting gaan uitpluizen. De Grieken en de Italianen worden voor een stuk onder Europese curatele geplaatst. Ze kunnen niet langer zorgeloos hun uitgaven versnellen en het geld over de balk gooien. Niet enkel hun eigen geld maar vooral ook ons geld. Op die manier heeft de crisis dan toch iets opgeleverd.

Er zal in de komende dagen en weken ongetwijfeld veel kritiek uitgebracht worden op het akkoord. Veelal terechte kritiek. De vrees is zelfs groot dat we binnen enkele weken opnieuw met latente structurele problemen zullen geconfronteerd worden. De interpretaties die aan sommige teksten gegeven worden gaan immers nu al alle richtingen uit. Maar alles is echter beter dan geen akkoord. Indien de top geëindigd was op een breuk zou de ellende niet te overzien zijn. In de gegeven omstandigheden is de euro gered. Dat was voor iedereen dan toch het belangrijkste.

Door Marc Balduyck

Europa erkent eindelijk de ernst van de crisis

Niemand had verwacht dat de Europese top van gisterenavond een sluitend antwoord zou vinden op de nu al maandenlang aanslepende schuldencrisis.

Uit wat onderhand voorligt, blijkt dat de Europese leiders eindelijk de ernst van de toestand erkennen. De Europese schuldencrisis is een bankencrisis geworden en dreigt de fundamenten van de welvaartsstaat te ondermijnen. De budgettaire situatie van Griekenland is niet langer het probleem van de Grieken zelf, maar bedreigt ook onze toekomst.

Met de constructie van verscheidene technische mechanismen is de blauwdruk getekend voor een nieuwe aanpak. De initiatieven zijn weliswaar niet ingrijpend revolutionair, maar vormen toch een breed raamwerk waarbinnen Europa een nieuwe start kan nemen. Alleen zal het nog vele maanden duren vooraleer alle modaliteiten van het noodfonds en het nieuw opgerichte investeringsvehikel helemaal operationeel zijn. De zeventien parlementen van de betrokken Europese landen moeten de akkoorden nog goedkeuren.

De financiële markten zullen vandaag hun harde oordeel vellen over de resultaten van de top. Bij de opening van de beurzen zal snel duidelijk worden of Europa de zwaarste crisis sinds de lancering van de euro zal overleven. Vooral de aandelenkoersen van de banken zullen richtinggevende signalen uitzetten.

De Europese leiders hebben in de afgelopen dagen een heel zwakke indruk nagelaten. Hun onderlinge gekrakeel was pijnlijk. De euforie bij de introductie van de euro is totaal verdwenen. In veel landen wordt zelfs hardop gedroomd over de herinvoering van de frank, de mark of de peseta.

Dat vandaag de Chinezen Europa komen aanmanen om de crisis aan te pakken, is veelbetekenend. Het oude continent ziet zijn marktpositie in de wereld verzwakken. Europa is vandaag enkel een monetaire unie. Die is structureel uiterst zwak. Er is daarom nood aan een globaal politiek-economisch beleid dat de eigengereide koers van de zeventien partners bijstuurt. Een strikte begrotingscontrole moet worden ingeschreven in het Europees Verdrag. In Brussel werd daartoe gisteren de eerste aanzet gegeven. De crisis heeft dan toch nog iets opgeleverd.

Door Marc Balduyck

Topoverleg aan de rand van de afgrond

Het wordt een belangrijke dag voor de financiële markten. De Eurotop in Brussel moet vandaag een sluitende structurele oplossing uitwerken voor de aanslepende schuldencrisis.

De financiële crisis is al lang geen Grieks probleem meer. In de afgelopen maanden hebben onze politici zich nog discreet kunnen wegsteken achter de budgettaire radeloosheid van de Grieken.

Maar sinds de ineenstorting van onze eigen bank Dexia is die schuldencrisis ook een bankencrisis geworden. Met alle gevolgen van dien. Beslissingen om de budgettaire problemen in Griekenland aan te pakken, raken nu ook de Belgische spaarders. Die vragen zich vertwijfeld af of hun spaargelden vandaag nog veilig zijn.

Europa heeft in de afgelopen maanden een bijzonder slechte beurt gemaakt. De Europese politici hebben er een ware janboel van gemaakt. Ze hebben allemaal de belangen van hun eigen kiezers verdedigd zonder oog te hebben voor een Europees beleid. Het is hen ondertussen zeer slecht bekomen. In die mate dat zelfs de toekomst van de Europese eenheidsmunt euro erdoor bedreigd is. Wat goed tien jaar geleden begon als een trots en zelfverzekerd project, dreigt vandaag vast te lopen in een onoverzichtelijke chaos.

Tenzij er vandaag in alle haast nog een ingrijpende hervorming op papier wordt gezet. Dat plan moet dan in eerste instantie de Duitse en de Franse belangen verzoenen. Die uitdaging is zo groot dat velen eraan twijfelen of die oplossing er inderdaad nog komt. Er is al zoveel tijd verloren gegaan. Er zijn al zoveel beloftes gemaakt.

We staan letterlijk aan de rand van de afgrond. Het krediet van de Europese politici is totaal op. Hun ontstellende gebrek aan visie en doortastendheid heeft ertoe geleid dat we geen bewegingsruimte meer hebben. Er moet nú gehandeld worden. Als de Duitse kanselier Merkel en de Franse president Sarkozy andermaal met een flauw plan afkomen, dreigt een totale financiële ravage. De moeilijkheden waar Dexia finaal aan ten onder ging, zullen dan snel verschuiven naar het totale Europese bankensysteem. Dan gaat het niet langer meer om het spaargeld, maar zelfs om de welvaart van een heel continent.

Door Marc Balduyck

Wie speelde er met onze centen?

Morgen worden in de Kamer de topmannen van de Nationale Bank en de Bankcommissie ondervraagd over het Dexiadebacle. Waarom negeerden bestuurders, managers en toezichthouders alle oranje knipperlichten? Waarom bleven zij doof voor de waarschuwingen dat er te veel risico’s werden genomen? Hoe is het mogelijk dat de gemeenten Dexia moesten redden met geld dat ze bij Dexia gingen lenen? Hoe verdween het geld van Brussel naar Parijs?

De traditionele partijen willen het – voorlopig – bij die hoorzittingen laten. Zij betwijfelen of een parlementaire onderzoekscommissie veel aarde aan de dijk brengt. De Franse hoofdrolspelers kunnen immers toch niet gevorderd worden. En veel getuigen zijn gebonden door een beroepsgeheim.

Nu zijn er tegen een onderzoekscommissie inderdaad veel bezwaren aan te dragen. Het is vaak theater. Er worden politieke spelletjes gespeeld van meerderheid tegen oppositie. En de commissie loopt het gerechtelijk onderzoek soms voor de voeten.

Dat is allemaal zeer juist. In het verleden zijn te veel onderzoekscommissies om de verkeerde redenen opgericht en bijgevolg op een beschamend resultaat geëindigd. Maar deze keer is het anders.

Indien er nu geen commissie met uitgebreide juridische bevoegdheden in het leven wordt geroepen, kan men die constructie beter gewoon uit de grondwet schrappen en, waarom niet, ook het parlement afschaffen.

We hebben het hier over ongeveer het grootste financiële schandaal uit de vaderlandse geschiedenis. We spreken over ettelijke miljarden euro’s die de Belgische belastingbetaler moet ophoesten. Hoe het zover is kunnen komen en wie er de verantwoordelijkheid voor draagt, is het minste wat de verkozenen des volks in onze naam moeten uitzoeken.

Misschien treffen Leterme, Dehaene, Coene, Vermeiren en nog vele anderen geen schuld. Ik weet het niet. Het kan. Des te beter. Dan moeten ze ook niet bang zijn. Maar u en ik, kleine Belgen, hebben het recht om te weten wie er met onze centen heeft gespeeld.

Partijen die een dergelijk onderzoek in de weg staan, zullen we daar bij de volgende verkiezingen graag aan herinneren. Wat hebben zij te verbergen?

Door Paul Geudens

De grote verliezer wordt de grootste winnaar

Het zijn belangrijke dagen voor Europa. De staats- en regeringsleiders werken aan een oplossing voor de wankele financiële toestand van de banken en de nationale overheden.

Bij de nationale overheden ligt vooral Griekenland onder vuur. Tot grote ergernis van noordelijk Europa hebben de Grieken er de voorbije jaren op los geleefd. En nu moeten de spaarders de problemen van de potverteerders oplossen.

De situatie heeft ook iets paradoxaals. Wie heeft er de jongste maanden het meest geprofiteerd van de (Griekse) verzwakking van de euro? Landen als Duitsland. En regio’s als Vlaanderen. Daardoor werden hun producten goedkoper op de wereldmarkt en konden ze meer uitvoeren. De voorbije jaren hebben we trouwens met zijn allen geprofiteerd van de potverteerderij van diverse overheden. Hun overmatige uitgavendrift gaf de economische activiteit een extra duw in de rug, zodat de hoogconjunctuur kunstmatig kon worden gerokken.

Of nog: wat doen de beleggers nu? Ze plaatsen hun centen alleen nog bij sterke landen. En dus kunnen die hun rente laten zakken. Dat de Duitsers nu zo goedkoop lenen, hebben ze te danken aan de Grieken.

Maar ook Europa zelf ligt onder vuur. Het is een kakelende bende. Er is geen echte chef. En er is zeker geen eenduidig beleid. Frankrijk wil zo, Duitsland wil anders. En Commissievoorzitter Barroso en president Van Rompuy hangen er zomaar tussenin.

De eurocrisis is een aanklacht tegen het onafgewerkte huis Europa en het gebrek aan daadkracht dat daaruit volgt. Maar ook hier gebeurt nu iets paradoxaals.Wie komt er als grote winnaar uit deze crisis? Wellicht Europa.

In nog geen drie maanden was de oprichting van een Europees noodfonds door 17 nationale parlementen goedgekeurd. En er is groen licht voor het zogenaamde sixpack. Nooit eerder kreeg Europa zo veel bevoegdheden om te kunnen ingrijpen in de nationale arbeidsmarkten en in de nationale begrotingen als nu.

Gebrek aan daadkracht? De geschiedenis zal wellicht anders oordelen. In een rivier is de onderstroom belangrijker dan de tijdelijke kringen aan de oppervlakte.

Door Johan Van Geyte

Bankentoezicht moet meer Europees worden

Een bank kan niet failliet gaan. Geen enkele onderneming wordt zo sterk gecontroleerd. Eerst door de eigen controlediensten.Dan door de externe bankrevisor. En dan nog eens door de banktoezichthouder. Tot voor kort was dat de Commissie voor het Bank- en Financiewezen, nu de Nationale Bank. Ten slotte is er nog de raad van bestuur. Er waren bijna meer mensen bezig met controles dan met het eigenlijke werk, heette het vaak.

En toch gaan banken over de kop. Het Antwerpse Max Fischer in 1997 was er een van. Of banken balanceren zo sterk over de rand van de afgrond dat ze gered moeten worden door de regering. Eerst Fortis Bank en nu Dexia zijn daar treurige getuigen van.

Werkt die controle dan niet? Blijkbaar niet. Of er wordt onvoldoende gevolg aan gegeven.

In het parlement eisen Groen!, N-VA en Vlaamse Belang de oprichting van een onderzoekscommissie. Erg nuttig om precies te weten wat er fout liep bij Dexia. Iedereen heeft ook het recht op de volle waarheid. De implosie van de bank kost elke Belg handenvol geld. Centen die we anders konden inzetten om de staatsschuld te verminderen of om sociale noden te leningen.

En ook de schuldigen mogen worden bekendgemaakt. Hebben bestuurders liggen slapen, of niet? Wie heeft zijn taak verzuimd? Op dat niveau mogen de verantwoordelijkheden scherp worden gesteld.

Gezien de politieke samenstelling van de beheersorganen van Dexia wordt het wellicht een partijpolitiek spelletje. Met als resultaat: een beetje extra controle en misschien een zoveelste hertekening van de controlediensten.

De oplossing ligt op een hoger niveau. Dexia en Fortis pionierden met binationale instellingen. Bij Dexia hielden de Franse en Belgische tak elkaar in evenwicht. Bij Fortis ging het om een Belgisch-Nederlandse alliantie. Dat houdt ingebakken conflicten in. En die trekken zich door bij de toezichthouders. Waren de Nederlanders bekommerd om het Belgische belang? Neen. Waren de Fransen bekommerd om de Belgen? Ook niet.

Alleen een meer Europese organisatie van het toezicht en de macht om in te grijpen kunnen hier helpen. Slechts op die manier ontlopen we het gekakel van de Wetstraat.

Johan VAN GEYTE

NMBS kan beter en goedkoper

Of er misschien ook niet kon bespaard worden bij Infrabel en de holding? Marc Descheemaeker, de grote baas van de NMBS, zei gisteren dat hij zich niet bemoeit met andere ondernemingen.

Zo gaan we er natuurlijk nooit geraken. Een van de oorzaken van het zware verlies van de NMBS ligt juist in het gemeenschappelijke, complexe waterhoofd van de spooronderneming.

De oude NMBS is sedert 2005 opgedeeld n drie filialen: De NMBS die instaat voor het vervoer, Infrabel dat verantwoordelijk is voor de sporen en stations, en de overkoepelende NMBS Holding die coördineert.

Er wordt al lang beweerd dat die drie ondernemingen niet goed op elkaar inspelen, wat leidt tot even belabberde communicatie als service. En hier en daar zelfs tot een gebrekkige veiligheid. Wanneer er iets fout loopt, verwijst de ene naar de andere. Volgens eensluidende geruchten kunnen de topmensen niet te best met elkaar overweg.

Die opdeling kost ook geld. Er gebeuren zaken dubbel. Bovendien is de NMBS verplicht bepaalde diensten van Infrabel en de holding te kopen. Tegen overdreven prijzen.

De roep om de structuren te herdenken is niet nieuw. De efficiëntie en de dienstverlening zouden ermee verbeteren, en er zou een pak centen kunnen bespaard worden.

De NMBS krijgt per jaar ongeveer 3 miljard euro van de overheid. Belastinggeld waarmee in moeilijke budgettaire omstandigheden extra zorgvuldig moet worden omgesprongen. De vakbonden – vooral de socialistische – hebben dat nog altijd niet begrepen. Zij menen dat de NMBS er voor het personeel is, niet voor de gemeenschap. Elke besparing wijzen zij af.

Dat is fout. Je kunt op elk moment van de dag geen trein laten rijden omdat vijf of zes mensen op hun werk moeten geraken. Daar bestaan de belbussen voor. Of zelfs taxi’s. Dat komt goedkoper uit.

Maar uiteindelijk win je daar slechts beperkte bedragen mee. De grote besparingsmogelijkheden liggen in een hertekening van het organisatorisch plaatje: eenheid van leiding en eenheid van dienstverlening. Hoe simpeler, hoe goedkoper. En daar hoef je echt geen economie voor gestudeerd te hebben.

Paul GEUDENS

Wie gelooft die Belgen nog?

Gisteren is formateur Di Rupo met de begroting begonnen. Eindelijk. In feite komt hij te laat. Er is altijd gezegd dat het werk klaar moest zijn tegen de Europese top van 17 oktober. Gelukkig voor België is die met een week uitgesteld.

Toch zal ons land niet klaar zijn. In een kleine week vind je geen 10 miljard euro. Het enige wat ontslagnemend premier Yves Leterme volgende week kan aankondigen is “dat we ermee bezig zijn.” Dat is al iets, na 500 dagen vergaderen.

Of dit voldoende is om Europa en de internationale beleggers gerust te stellen, is maar zeer de vraag. De rente die ons land moet betalen voor nieuwe leningen is de jongste dagen fors gestegen.

Dat heeft natuurlijk niet alleen te maken met het feit dat we nog steeds geen regering en geen begroting hebben, maar ook met Dexia. Wat een knoeiboel is me dat.

Bestuurders en managers die onverantwoord hoge risico’s nemen, politici die laten betijen, regeringen die ruziën over wie moet opdraaien voor de verliezen, gemeentebesturen en vakbonden die compensaties opeisen voor foute investeringen, enzovoort… Geen fraai beeld. Wie gelooft die Belgen nog?

Formateur Di Rupo staat voor een zware opdracht. Crisis in de eurozone, verslechterende economische vooruitzichten, bijkomende uitgaven om banken te redden, er zijn gunstiger omstandigheden denkbaar om een sanering van 10 miljard door te voeren.

Toch zal hij er samen met de zes onderhandelende partijen door moeten. Falen is geen optie. De toestand zou er alleen maar dramatischer door worden.

Voorlopig lijkt de crisis nog een ver-van-mijn-bedshow. We zijn er nog lang niet zo erg aan toe als Griekenland, Portugal of Ierland, maar er moet wel dringend iets gebeuren om onze geloofwaardigheid te herstellen. Doen we dat niet, dan zijn we in Europa het volgende dominosteentje dat valt.

We gaan ervan uit dat de zes partijvoorzitters die bij Elio Di Rupo aan de tafel zitten dat goed beseffen. Het is nu absoluut niet het moment om ideologische oorlogen uit te vechten. Deze besprekingen gaan over de toekomst en de welvaart van de Belgen. Níét over het electorale belang van deze of gene partij.

Paul GEUDENS

Uw bestuurders doen aan casino-kapitalisme

Beleggen met geleend geld? En bovendien nog eens ingewikkelde financiële constructies opzetten? Schandalig! Totaal onverantwoord! Casino-kapitalisme! Dat riepen de vakbond en de politici toen de bankiers om steun aanklopten bij de overheid.

En wat deden diezelfde vakbond en diezelfde politici intussen bij de Gemeentelijke Holding en Arco met het geld van alle Belgische belastingbetalers en met de centen van meer dan 700.000 coöperanten? Ze belegden met geleend geld en ze schreven ‘puts’ op aandelen van Dexia uit. Dat hield in dat ze anderen het recht gaven om hun effecten aan Arco of de Holding te verkopen tegen een vooraf afgesproken prijs. In ruil kregen Arco en de Holding wel een premie. Een bijzonder gevaarlijk spel. Nu de beurskoers van Dexia is ingestort, volgt de rekening. De Holding en Arco moeten contractueel de minderwaardige aandelen opkopen tegen de vooraf overeenkomen prijs.

Hoe men dit noemt? Schandalig! Onverantwoord! Casino-kapitalisme!

En de verantwoordelijken voor zoveel goklust? Carlos Bourgeois en Francine Swiggers staan al jaren aan de leiding van de Gemeentelijke Holding en Arco. Al gehoord dat ze hun conclusies hebben getrokken? Dat ze ontslag namen? Misschien wachten ze wel op een opzegvergoeding.

Iets geleerd? Neen hoor. De Gemeentelijke Holding en Arco wilden hun slechte aandelen in Dexia nog ruilen voor effecten van de goede Dexia Bank België. Schaamte kent geen grenzen.

Men zou voor minder sympathie krijgen voor de indignados, die nu overal de financiële bovenlaag van de maatschappij op de korrel nemen voor hun gepruts.

Men moet trouwens maar eens uitleggen waarom steden en gemeenten schreeuwen om financiële middelen, terwijl ze intussen op de beurs niet alleen beleggen in Dexia, maar ook in de vastgoedbevaks Cofinimmo, Montea en Banimmo en in de beheerder van het hoogspanningsnet Elia, dat steeds meer internationaal actief wordt.

Een van de grootste aandeelhouders van de Holding is trouwens de stad Antwerpen. Die bezit er liefst twee miljoen aandelen van. Dat zijn er drie keer meer dan Brussel. Ook dat verdient ook een woordje uitleg.

Johan VAN GEYTE

Allochtone stem kan doorslag geven

Onze peiling een jaar voor de lokale verkiezingen geeft ons boeiende info over de kiesintenties van de allochtone Antwerpenaar. Tot nu toe was daar nog nauwelijks wetenschappelijk onderzoek naar verricht. Vreemd, want er staat toch echt wel een behoorlijk grote universiteit midden in de stad.

Vergelijkingsmateriaal is er dus niet, waardoor alle uitspraken over de evolutie van de allochtone stem enig voorbehoud verdienen. Maar we stellen wel vast dat die stem - net als in 2006 - vooral naar linkse partijen gaat. Ter illustratie: PVDA+ en Rood! doen het bij dit deel van de kiezers een stuk beter dan in het complete electoraat.

In 2006 kreeg Patrick Janssens de massale steun van de allochtone Antwerpenaars. Daarna trof hij hen twee keer in het hart: hij nam geen allochtone schepen in zijn college op en hij voerde voor de stedelijke loketten een nieuw kledingreglement in dat in de volksmond bekend werd als ‘het hoofddoekenverbod’.

Moet Janssens daar volgend jaar een prijs voor betalen? Dat denk ik wel, al kan ik het aan de hand van deze peiling niet bewijzen. Toch is die prijs relatief, want Janssens is voor de allochtone kiezers nog steeds veruit de populairste Antwerpse politicus. Bart De Wever spreekt die groep veel minder aan, of hij moet nog aan zijn bekendheid werken. En hetzelfde geldt voor Meyrem Almaci, de getalenteerde lijsttrekker van Groen!, die - om het even zakelijk uit te drukken - uit haar Turkse origine toch meer moet kunnen halen dan 5,6%.

Bij elke lokale verkiezing wordt het aandeel van de allochtone kiezers in Antwerpen groter. Politici van Marokkaanse en Turkse origine zeggen mij dat het stemgedrag in die groep steeds meer alle kanten uit schiet. Dat moet wel kloppen, want anders kan ik moeilijk verklaren waarom 12% aangeeft volgend jaar op het Vlaams Belang te willen stemmen. Of zouden dat misschien allemaal fanatieke katholieke ant-islamkiezers van Oost-Europese origine zijn?

Tot slot: op de een of andere manier is minister Annemie Turtelboom erin geslaagd om een superster te worden bij de Antwerpse allochtonen. Zij kan in 2012 een sleutelrol spelen, als ze verhuist. Ik hoop dat ik met die vaststelling haar maandag niet heb vergald.

Lex MOOLENAAR