Standpunt

Formateur vertrekt niet van wit blad

De koning heeft PS-voorzitter Elio Di Rupo aangesteld tot formateur. Die benoeming zat er aan te komen maar de meeste partijen waren maandagavond toch lichtjes verrast over de snelheid die het staatshoofd aan de dag heeft gelegd.

De koning wilde allicht geen vacuüm laten ontstaan tussen Wouter Beke en de volgende opdrachthouder. Nochtans is het fundamentele meningsverschil tussen de twee hoofdrolspelers over de samenstelling van de coalitie niet opgelost. De N-VA verzet zich tegen onderhandelingen met negen en wil aan Vlaamse kant de sp.a en Groen! dumpen. De PS wil de Vlaamse socialisten aan boord houden en voortdoen met negen. Het is gebruikelijk dat de formateur zelf bepaalt met welke partijen hij wenst te onderhandelen. Vandaag, dinsdag, geeft Elio Di Rupo tekst en uitleg over zijn werkwijze. Het Paleis heeft hem geen beperkingen opgelegd over het aantal partijen en dat is niet meer dan normaal.

In het andere geval zou de koning volledig uit zijn neutrale rol vallen. Met de aanstelling van een formateur komt de koning wel tegemoet aan de oproep die N-VA-voorzitter Bart De Wever op 1 mei heeft gelanceerd.

Elio Di Rupo mag van het Paleis elk nuttig initiatief nemen voor de vorming van een nieuw federaal kabinet. Gaat hij onmiddellijk een formateursnota schrijven? Of last hij eerst nog een consultatieronde met de negen in? Dan zijn we opnieuw vertrokken voor enkele weken en wordt de periode tot de zomer wel bijzonder kort om nog akkoorden te smeden over de communautaire problemen en de sociaaleconomische uitdagingen. Dan zou de PS-voorzitter in de rol kruipen van informateur. Elio Di Rupo vertrekt niet van een wit blad. Inzake staatshervorming zijn de posities van alle partijen onderhand gekend.

Ex-onderhandelaar Wouter Beke overhandigt hem vandaag zijn eindrapport dat als basis kan dienen voor een communautair akkoord. Na elf maanden mag er wat bewegen in de onderhandelingen. Maar laten we voorlopig voorzichtig blijven. De aanstelling van een formateur betekent niet dat we morgen een regering hebben en dat de nieuwe excellenties de eed mogen afleggen in Laken.

Door Dirk Castrel

Veel, heel veel zal afhangen van de werkwijze die Elio Di Rupo gaat toepassen.

Controle op pleeggezinnen moet sluitender

Het was een juiste en een wijze beslissing van de rechter in Mechelen om de zaak van de zware kindermishandeling in Duffel niet achter gesloten deuren te behandelen. Iedereen mag, of beter moet, inderdaad weten dat dergelijke gruwelen in het Vlaanderen van de 21ste eeuw nog steeds mogelijk zijn.

Tien jaar zonder onderbreking, van kleuter tot puber, was het slachtoffertje overgeleverd aan de sadistische grillen van een pleegmoeder en haar vriend zonder dat de mishandeling en de verwaarlozing aan het licht zijn gekomen. Bij de controlediensten en begeleiders is het alarmlichtje nooit op rood gesprongen. Dat is zonder meer onthutsend.

Het pleeggezin heeft onwaarschijnlijk veel ‘geluk’ gehad en het pleegkindje is zonder twijfel zwaar afgedreigd om zijn mond te houden. Doodsbang gemaakt voor mogelijke represailles als het bij iemand zijn hart zou durven uitstorten. Een andere verklaring is nauwelijks denkbaar.

Niet alleen gaat het hier om een geval van lichamelijke maar bovendien ook van geestelijke mishandeling. De pleegmoeder beseft kennelijk de ernst van de feiten niet, wat zeer erg is, ofwel speelt ze komedie om te pogen haar vel te redden, wat nog doortrapter is. Haar slachtoffer mag altijd terugkeren, het overdrijft een beetje. Zo erg was het allemaal toch niet geweest?

Als slechts een fractie van de beschuldigingen waar zou zijn, is dit geval weerzinwekkend genoeg om de pleegmoeder en haar vriend voor jaren achter de tralies te draaien. Hier kunnen absoluut geen verzachtende omstandigheden worden ingeroepen. Verontschuldigingen kunnen dit gedrag niet verschonen.

Wat in Duffel is kunnen gebeuren bewijst dat alle veiligheidssassen en inspecties niet waterdicht zijn. Vlaams minister van Welzijn Jo Vandeurzen laat onderzoeken waarom zo’n zwaar geval van mishandeling tien jaar kon duren terwijl niemand iets heeft opgemerkt.

De zaak-Duffel toont aan dat de selectie van pleeggezinnen en de controle nadien nog zorgvuldiger moeten gebeuren. Hier moeten de nodige lessen uit worden getrokken zodat herhaling zo goed als uitgesloten kan worden.

Door Dirk Castrel

Het Paleis mag opnieuw deblokkeren

Wouter Beke had zijn opdracht als onderhandelaar nog best enkele weken kunnen rekken en rustig voortpraten over punten en komma’s. Hij heeft niet gekozen voor zo’n schijnvertoning. Een mooie landing werd hem niet gegund. Hij zou naadloos worden opgevolgd door Elio Di Rupo of Bart De Wever.

Maar die raken het onderling niet eens over hoe het in de volgende fase moet, over wie de leiding neemt en in welke gedaante. Over de werkmethode verschillen De Wever en Di Rupo eveneens grondig van mening. De PS-voorzitter wil doorgaan met negen partijen, de N-VA-voorzitter wil daar niet van horen wegens onwerkbaar. Bovendien wil Bart de Wever niet worden opgesloten in een te linkse coalitie. Hij heeft zijn voorkeur voor een centrum-rechtse regering nooit onder stoelen of banken gestoken.

Elio Di Rupo zoekt permanent rugdekking bij de Franstalige partijen. Maar in de functie van formateur zal hij cdH, MRFDF en eventueel Ecolo bittere dingen moet laten slikken. Bij de splitsing van B-H-V bijvoorbeeld staan er voor cdH en MR-FDF meer - electorale - belangen op het spel dan voor de PS. Wie de leiding neemt van de onderhandelingen moet nochtans elke partij, ook de eigen, pijn doen.

De idee dat Di Rupo aan Franstalige kant zijn coalitiepartners uitkiest en Bart De Wever aan Vlaamse kant, zint de PSvoorzitter allerminst. Want hij wil per se de sp.a aan boord houden. De N-VA is de Vlaamse socialisten liever kwijt dan rijk, al zegt ze het niet met zoveel woorden.

Voor Di Rupo had Beke misschien beter aangemodderd tot de zomer. Misschien had hij in die periode de CD&V kunnen loskoppelen van de N-VA. Een illusie, want in de hoogste CD&V-regionen geldt nog steeds het ordewoord: niet in een regering zonder N-VA.

Uiteindelijk zal een van de twee winnaars van de verkiezingen zich moeten smijten. Bart De Wever wil geen premier worden, Elio Di Rupo graag. Maar Di Rupo vreest dat hij niet zal slagen, en Bart De Wever ziet hij niet graag de leiding nemen. Stel dat de N-VA-voorzitter het bewijs levert dat dit land niet meer bestuurbaar is?

De impasse is alweer compleet. Opnieuw is Laken ingeschakeld als pauzeknop. Opnieuw zal het Paleis alles uit de kast moeten halen om de situatie te deblokkeren.

Door Dirk Castrel

Wilde straatacties slecht voor imago Zaventem

Het was weer goed prijs aan de luchthaven van Zaventem. Ditmaal werd de chaos niet veroorzaakt door een spontane vakbondsactie maar door enkele tientallen Brusselse taxichauffeurs die het nodig vonden de enige toegangsweg naar het vliegveld uren te blokkeren na een incident bij een politiecontrole.

Gelukkig was de grote drukte op de luchthaven al voorbij toen de herrie losbarstte, maar wie op dat moment naar Zaventem moest of wilde terugkeren, sukkelde vast in de files. Resultaat: vertragingen omdat ook de bemanningen niet tijdig op de luchthaven raakten, teleurgestelde mensen die familieleden kwamen ophalen en reizigers die de ziel uit hun lijf liepen om hun vlucht alsnog te halen. Enkele duizenden reizigers gegijzeld door enkele tientallen actievoerders. Fraai alweer voor het imago van Zaventem dat met de hele zaak niets te maken had maar er wel samen met de reizigers het slachtoffer van was.

Aanleiding voor de blokkade was een taxichauffeur die zonder bijzondere vergunning iemand was komen oppikken in Zaventem, niet stopte voor een politiecontrole en bovendien een agent op zijn motorkap meesleepte. Uiteindelijk vielen er schoten waarbij de chauffeur lichtgewond raakte.

Onderzoek moet de juiste toedracht van het schietincident achterhalen, maar uit de eerste gegevens blijkt dat de agent niet in de fout is gegaan. Was die chauffeur gestopt, dan had hij waarschijnlijk een boete gekregen en was er verder niets aan de hand geweest. In Zaventem woedt al jaren een oorlog tussen de chauffeurs met en zonder vergunning. Brusselse taxi’s mogen wel reizigers afzetten in Zaventem maar moeten leeg terugkeren. Economisch betwistbaar, maar dat is momenteel de regel. De gefrustreerde Brusselse taxichauffeurs betwisten die al jaren en pikken af en toen een graantje mee op Zaventem, tot woede van de chauffeurs mét vergunning. Er zijn al wel meer hoogoplopende ruzies geweest tussen taxichauffeurs met en zonder vergunning.

In elk geval heeft het optreden van de Brusselse taxichauffeurs na de misstap van een collega veel meer schade veroorzaakt dan de zaak waard was. Met zo’n buitensporige straatactie zullen ze een wijziging van het reglement zeker niet sneller bereiken.

Door Dirk Castrel

De wet is hard, maar het is de wet

Het parket-generaal van Bergen tekent geen verzet aan tegen de voorwaardelijke vrijlating van Michelle Martin, wat bekent dat ze inderdaad binnen korte tijd de gevangenis mag verlaten.

De periode tot de vrijlating kan nog wat worden uitgesteld tot de zekerheid bestaat dat Martin aan alle opgelegde voorwaarden kan voldoen. Het parket-generaal kon de uitspraak van de strafuitvoeringsrechtbank enkel betwisten op basis van procedurefouten. Die heeft het niet ontdekt. Het kon geen argumenten over de opportuniteit van de vrijlating inroepen om in cassatie te gaan.

Aan de beslissing om Michelle Martin voorwaardelijk vrij te laten zit geen goede kant. De rechtbank mag dan al duizend keer onderstrepen dat alle wettelijke procedures en voorwaarden vervuld zijn, zo’n beslissing strijkt de publieke opinie fors tegen de haren in omdat ze frontaal botst met het rechtvaardigheidsgevoel van veruit de meeste mensen.

De ernst en de gruwelijkheid van de gepleegde feiten wettigen in de ogen van de publieke opinie geen vrijlating nadat de straf voor de helft was uitgezeten. De storm van verontwaardiging en protest die onmiddellijk opgestoken is toen het nieuws bekend-raakte, is nog lang niet gaan liggen.

Na de affaire-Dutroux werd de bevoegdheid over de voorwaardelijke invrijheidstelling onttrokken aan de minister van Justitie en kwam ze terecht bij de strafuitvoeringsrechtbanken. Voordien werd de ministers van Justitie willekeurigheid in hun beslissingen aangewreven. De ene legde bijvoorbeeld minder clementie voor drugsdelinquenten aan de dag dan de andere.

Doorslaggevend was bovendien dat toenmalig minister van Justitie Melchior Wathelet eerder zijn handtekening had geplaatst onder de voorwaardelijke vrijlating van Marc Dutroux.

‘Dura lex, sed lex.’ De wet is hard maar het is de wet, geldt nu voor de familieleden van de slachtoffers. Als Michelle Martin aan alle voorwaarden voor voorwaardelijke vrijlating voldoet is daar juridisch geen speld meer tussen te krijgen.

We moeten een onderscheid kunnen maken tussen de juridische procedures en onze emoties, wat niet wegneemt dat het onbegrip en de verontwaardiging, zeer begrijpelijk, immens zijn.

Door Dirk Castrel

Rust in vrede, Wouter

Niemand, tenzij die ene masochist, wil het noodlot als vriend. Gisteren haakte ook die laatste af. Zo laf als de rampspoed in Italië een hoofdrol opeiste, dat pikt geen mens nog.

Dag op dag een jaar na zijn bevrijdende Girooverwinning in Middelburg werd Wouter Weylandt met een strenge vinger naar de andere kant gestuurd. Van het licht naar de allerdonkerste plek. Er was nog twijfel over de identiteit van de renner die in de afzink van de Passo del Bocco als een weerloze vogel tegen de grond sloeg toen de koude rillingen al over mijn rug liepen. ‘Wouter’, schreef een onzichtbare hand in slordige letters in mijn hoofd. Op een beeld dat ik liever niet had gezien, zag ik het bloed uit zijn neus gutsen. Dat eigenste moment kwam mijn kleine wereld tot stilstand. Voor uren.

‘Moatje’. Ik voel de vriendschappelijke schouderklop nog waarop hij mij na een of andere rit in de jongste Parijs - Nice onverhoeds trakteerde. ‘Alles goed?’. Het is de laatste vluchtige babbel die mij van hem rest. ‘Alles goed’. Toen toch. Met hem en met mij. Hij kon weer lachen na een seizoen Quick.Step waarin hij alleen maar in vraag was gesteld.

Vragen, daar had hij een hekel aan. Hij worstelde al voortdurend met zichzelf, waarom moesten anderen nog wat meer grond onder zijn voeten weghalen? Grote smoel, klein hartje. Een binnenfretter. Maar met een nieuw doel voor ogen. Bij Leopard - Trek koesterden ze Weylandt als een meloen die in de eerste zon lag te rijpen. Straks zou de ploeg van de broers Schleck en Fabian Cancellara smullen van zijn spurtkunstjes. Hij was geen Cavendish, wel nee. Waarschijnlijk had hij ook geen grote klassieker in de benen.

Maar in zijn dagje was hij een trein die met een luide stoomstoot winnend het station binnen liep. Het zal niet meer. Het zal nooit meer. Wouter schrijft zijn naam op geen enkele erelijst meer. Wouter zal ons niet meer verblijden met zijn aanstekelijke lach op dagen dat de bloemen geuren. Het lijkt wel of het peloton de Gentenaars niet lust. Kurt Hovelynck lag na een doodsmak - Weylandt fietste tijdens die fatale tocht aan zijn zijde - maanden in de coma met een schedeltrauma. Dimitri De Fauw benam zichzelf van het leven. Iljo Keisse moest met grote vragen aan de kant. En nu Wouter, 26 nog maar. Rust in vrede, moatje.

Door Luc Lamon

Verkozen politicus moet formatie sturen

De N-VA voelt zich benadeeld door de koning. Zo zei Liesbeth Homans gisteren in De Zevende Dag. Bart De Wever krijgt niet genoeg kansen in de regeringsonderhandelingen. Is dat zo? Boycot Albert II de N-VA? Of speelt die partij graag Calimero?

Wanneer Bart De Wever van de daken schreeuwt dat hij geen kandidaat-premier is, dan is het normaal dat de koning hem geen formateur maakt. Een regering wordt best gevormd door de persoon die ze nadien leidt. Wilfried Martens ondervond dat. Zijn laatste kabinet werd ineen geknutseld door Jean-Luc Dehaene. Martens kwam er pas helemaal op het einde bij, op uitdrukkelijk verzoek van wijlen koning Boudewijn trouwens. Ook toen liet de vorst dus zijn voorkeur blijken. Maar het werd wel de slechtste regering-Martens ooit.

Het is ook zo dat Bart De Wever wel degelijk het initiatief heeft gekregen. De tweede keer, als verduidelijker, veel te kort en met te weinig speelruimte, dat is zeker, maar als informateur, onmiddellijk na de verkiezingen, kon hij doen wat hij wou. De Wever wilde toen een principeakkoord sluiten tussen de N-VA en de PS. Hij kondigde dat op voorhand aan, maar hij mislukte. Dat was toen niet de schuld van de koning.

Dat de koning niet de beste vriend van Bart De Wever is, staat natuurlijk wel vast. Wat wil je? Het einddoel van de N-VA is de opheffing van zijn België. Je mag van het staatshoofd veel vragen, maar niet dat hij sympathiseert met een partij die ijvert voor de republiek Vlaanderen. Langs de andere kant mag hij zijn antipathie niet in het openbaar laten blijken. Wat de koning denkt over bepaalde politici moet hij voor zich houden. Hij moet boven de partijen staan en zich steeds neutraal opstellen.

Het is daar dat het schoentje wringt. Het zou daarom veel beter zijn indien de koning zich niet moest bezighouden met de dagelijkse politiek, zeker tijdens delicate periodes van regeringsonderhandelingen.

Er zijn andere mogelijkheden om een informateur of een formateur te benoemen. Het zou de voorzitter van de grootste partij kunnen zijn, zoals de N-VA voorstelt, of de voorzitter van de Kamer of de Senaat. Het maakt niet uit, als het maar een verkozen politicus is.

Door Paul Geudens

De koning verlossen van politieke taken

De koning voelt zich gepakt. Enkele snoodaards hebben het colloque singulier doorbroken. Ze hebben de kroon ontbloot door de inhoud van gesprekken die onder vier ogen met het staatshoofd zijn gevoerd, op straat te gooien.

Hun loslippigheid is redelijk compromitterend voor de vorst. In een zopas verschenen boek wordt bijvoorbeeld aangetoond dat het Paleis slechts weinig respect heeft voor Bart De Wever en Alexander De Croo. De koning zou zich ook uitdrukkelijk verzet hebben tegen nieuwe verkiezingen.

Laken is daar bijzonder boos om. Het brengt de neutraliteit van het staatshoofd, opgelegd door de grondwet, in gevaar. Vandaar dat het Paleis een communiqué verspreidde om een en ander tegen te spreken. Hoogst ongewoon is dat.

Ik kan goed begrijpen dat Albert II misnoegd is over de schending van het colloque singulier. Discretie en vertrouwen zijn voor hem onmisbare instrumenten om zijn taak uit te voeren. Kan hij niet meer rekenen op absolute geheimhouding, dan kan hij nooit nog met politici spreken. Dan riskeren we elke week een nieuwe koningskwestie.

Ik kan ook nog begrijpen dat de koning niet van vervroegde verkiezingen wil weten. Tenslotte kan er zijn job van afhangen. Plan B, de splitsing van België, zou wel eens een prominent thema kunnen worden in de campagne.

Maar wat ik absoluut niet begrijp, is dat de koning ronduit zegt dat hij het besluit tot ontbinding van het parlement zal weigeren te ondertekenen. Opmerkelijk is trouwens dat de koning die passage uit zijn vertrouwelijke gesprekken niet ontkent in het communiqué. We mogen er dus van uitgaan dat het juist is, dat hij dat inderdaad heeft gezegd.

De koning gaat hiermee zijn rol te buiten. Hij heeft recht op een eigen mening, hij mag privé zeggen wat hij wil, maar hij mag nooit dreigen met het parlement opzij te zetten. De koning moet zijn plaats kennen: hij moet zich schikken naar de wil van de verkozen politici. Kan of wil hij dat niet opbrengen, dan moet hij aftreden. Zoals Boudewijn destijds best had gedaan met de abortuswet.

Waarom verlossen we de koning trouwens niet van een paar delicate taken zoals het ondertekenen van wetten en het sturen van de formatie? Een puur ceremoniële functie zou veel gezonder zijn.

Door Paul Geudens

Tuybens had vroeger zelf een grabbelpas

Sp.a-voorzitster Caroline Gennez blijft geen enkele ramp bespaard. Nadat zij zondag nog flink van leer heeft getrokken tegen de hoge bonussen voor bankiers, raakte gisteren bekend dat een van haar belangrijkste profeten tegen de graaicultuur zélf een riante premie heeft gekregen. Hij bespuwt het gouden kalf dat hij vroeger heeft aanbeden.

Het gaat om Bruno Tuybens natuurlijk. Vóór hij staatssecretaris voor de sp.a werd, werkte hij bij KBC Securities. Daar ontving hij in 1998 een netto bonus van 250.000 euro. “Een rechtvaardige vergoeding voor het vele en goede werk dat ik daar presteerde”, prevelt de burgemeester van Zwalm.

Uit zijn mond komt dat redelijk belachelijk over. Als volksvertegenwoordiger heeft Tuybens zich de voorbije jaren uitdrukkelijk geprofileerd als een kruisvaarder tegen de poenpakkers in de banken. Een schandpaal op de Grote Markt van Brussel was een te milde straf. Tot blijkt dat hij zelf duchtig heeft geprofi- teerd van het systeem. De stroper werd boswachter.

Tuybens wringt zich in alle bochten om uit te leggen dat hetgene hij toen kreeg erg verschilt van wat hij nu bestrijdt, maar hij komt niet geloofwaardig over. 250.000 euro is een smak geld. Dan kun je niet meer van een extraatje of een schouderklopje spreken.

Premiejager Tuybens zou in de toekomst beter zwijgen over bonussen in de banken en andere grote bedrijven. Hij had ooit zelf een grabbelpas. Als ervaringsdeskundige had hij de voorbije jaren over dit thema beter zijn mond gehouden. Er zijn eminente partijgenoten die daar met meer sereniteit en maagdelijkheid kunnen over spreken.

Het is trouwens niet alleen bij Tuybens dat het schoentje bij de sp.a wringt. Het zou mij niet verbazen mocht Caroline Gennez binnenkort haar afscheid als voorzitster aankondigen. Alle plagen van Egypte krijgt ze over zich heen. Sommige ervan heeft ze zelf uitgelokt – Bert Anciaux, Frank Vandenbroucke, Ingrid Lieten – andere moest zij lijdzaam ondergaan. Dit is niet vol te houden. Voor niemand. Alles bij elkaar genomen is het resultaat een partij die langzaam maar zeker aan het zinken is. De zeilen hangen er slap bij, het roer is losgeslagen, en de passagiers worden steeds schaarser.

Door Paul Geudens

Pakistan staat met de billen bloot

Dat de Amerikanen de regels van het internationaal recht niet hebben gevolgd bij de uitschakeling van Osama Bin Laden, staat vast.

Washington had vooraf toestemming moeten vragen aan Pakistan. Maar was dit een realistische eis? Zou de operatie dan niet op voorhand mislukt zijn?

Bin Laden heeft op een paar tientallen kilometers van de Pakistaanse hoofdstad Islamabad ruim vijf jaar ongestoord kunnen overleven.

Dat de anders alomtegenwoordige én gevreesde Pakistaanse veiligheidsdiensten (ISI) dit hebben kunnen missen, is moeilijk te vatten. De optrek van het nieuwe, ultrabeveiligde gebouw op een steenworp van een belangrijke militaire academie moet elke beginnende spion zijn opgevallen.

De conclusie ligt voor de hand: de ISI is ofwel incompetent ofwel medeplichtig. Ik denk dat we er kunnen van uitgaan dat minstens een aantal hoge functionarissen op de hoogte was van het verblijf van ’s werelds gevaarlijkste terrorist. De militairen vormen in Pakistan nog steeds een staat in de staat. Zij voeren niet noodzakelijk dezelfde politiek als de verkozen machtshebbers. Ze doen hun zin.

Mocht president Obama de Pakistanen op de hoogte hebben gebracht dat zij Bin Laden op het spoor waren, de vogel zou binnen de kortste keren gaan vliegen zijn.

De Verenigde Staten spelen graag de politieman van de wereld, dat is geweten. Ze voelen zich af en toe verheven boven volkenrechtelijke principes en instellingen als de Verenigde Naties, maar ik meen dat ze deze keer inderdaad geen andere keuze hadden dan de missie volledig op eigen houtje uit te voeren.

Voor president Obama stond er enorm veel op het spel. Niet alleen zijn eigen reputatie en zijn herverkiezing volgend jaar, maar ook voor zijn land. Een foute interventie zou de VS de pispaal van de wereld hebben gemaakt, vooral dan van de Arabische.

Nu staat Pakistan met de billen bloot. Een land dat jaarlijks miljarden dollars steun krijgt van de VS, maar er weinig voor in de plaats geeft. Dat Al-Qaida en de Taliban in buurland Afghanistan nog steeds zo sterk zijn, is onder meer een gevolg van het lakse anti-terroristenbeleid van Pakistan. Het krediet van Islamabad is bijna opgebruikt.

Door Paul Geudens