Standpunt

Koning is aan het eind van zijn Latijn

Wouter Beke gaat vandaag naar de koning voor een vierde tussentijds verslag. Laken zal vandaag echter in de schaduw staan van de koninklijke buren op Buckingham Palace.

Dertig jaar na het huwelijk van zijn vader, prins Charles, met Lady Di geeft prins William zijn ja-woord aan Kate Middleton. De politie verwacht 600.000 toeschouwers langs het parcours in Londen. Het aantal televisiekijkers wordt op twee miljard geschat…

Koninklijke huwelijken zijn sprookjeshuwelijken waarvoor nog steeds veel belangstelling is. En die veel (belasting)geld mogen kosten. Zelfs al gaat het in Groot- Brittannië dan economisch en budgettair niet opperbest. Aan dergelijke gebeurtenissen kan de natie zich nog een keer optrekken. Wie van traditie houdt, of van glamour en glitter, kan vandaag ruimschoots aan zijn trekken komen.

Koning Albert II van België kan er alleen van dromen. Voor hem is er deze dagen alleen kommer en kwel weggelegd. Grote problemen binnen de familie met zijn jongste zoon, en een schabouwelijke politieke toestand.

Vandaag ontvangt hij zijn gezant, Wouter Beke. Zoals het er gisteren naar uitzag, zal hij dat nog een tijdje blijven. Minstens nog een week wordt gezegd. En dan is het weer aan de koning.

Wat moet hij doen? Albert zit aan of over de grenzen van zijn koninklijke prerogatieven. Hij heeft premier Yves Leterme met werk opgezadeld dat eigenlijk niet past voor een ontslagnemende regering. En hij benoemde Johan Vande Lanotte tot bemiddelaar tegen de zin van de grootste partij van het land.

De koning zit aan het eind van zijn Latijn wanneer ook Wouter Beke het voor bekeken houdt. Zijn hoge hoed is leeg. Tenzij hij Bart De Wever nog een keer tevoorschijn tovert, maar dat willen de Franstaligen dan weer niet.

De vorst zit de jongste maanden in een positie waarin een koning in België volgens de Grondwet in feite nooit zou mogen geraken. Daardoor staat onze monarchie meer onder druk en ter discussie dan in Groot-Brittannië of Nederland. Het kan alleen maar erger worden wanneer de koning wordt verplicht om nóg meer buiten de lijntjes te kleuren.

Door Paul Geudens

Waarom krijgt De Wever geen kans meer?

De N-VA heeft – nogmaals – om de leiding gevraagd in de communautaire onderhandelingen. De Franstaligen hebben het verzoek onmiddellijk afgeblokt. Waarom? Wat willen ze bereiken? Of vermijden?

Er was een tijd dat het normaal was dat de grootste partij van het land haast automatisch van de koning de opdracht kreeg om de regeringsvorming in goede banen te leiden. Het is ook niet meer dan de democratische logica. Maar deze keer is dat anders.

De N-VA heeft daar voor een deel zelf schuld aan. Bart De Wever verklaarde zowel voor als na de verkiezingen dat hij niet geïnteresseerd was in het premierschap. Dat liet hij graag over aan PS-voorzitter Elio Di Rupo die duidelijke ambities had.

Omdat hij toch de grote overwinnaar was, mocht De Wever een tijdje informateur spelen voor Di Rupo. En toen liep het dus mis. De burgemeester van Bergen maakte zijn rol van preformateur niet waar. Begin september gaf hij zijn ontslag. Het olijke duo Pieters – Flahaut mocht vervolgens een maand proberen, om uiteindelijk uit te komen bij Bart De Wever als koninklijke verduidelijker.

Na tien dagen mocht hij beschikken. Zeer tegen zijn zin werd hij opgevolgd door Johan Van de Lanotte. Die mocht, in tegenstelling tot De Wever, ruim de tijd nemen om zijn opdracht waar te maken, net als Wouter Beke nu trouwens.

Beweren dat de N-VA niet aan bod is mogen komen, is de waarheid geweld aan doen. Drie keer zaten ze sinds 13 juni 2010 in de cockpit. Maar reële kansen heeft de partij nooit gekregen. De periode van De Wever als verduidelijker was veel te kort om er iets van te maken. De PS, de sp.a en CD&V hebben wel voluit hun ding mogen doen, zij het zonder resultaat.

Waarom zou De Wever het dan nog eens niet mogen proberen? Niet dat we hem veel kansen op succes geven, maar als hij het zelf vraagt, geef hem dan die kans. Na 318 dagen onderhandelen komt het op een paar weken niet meer aan.

Ik snap niet dat de Franstaligen daar zo weigerachtig tegenover staan. Zijn ze misschien bang dat De Wever zwart op wit kan aantonen dat Brussel en het Zuiden van het land eigenlijk geen grondige staatshervorming willen?

Door Paul Geudens

Niemand heeft belang bij een akkoord

Iedereen kijkt naar de N-VA. Een van de dagen kan het gebeuren. Als we Jan Jambon mogen geloven, dan maakt zijn partij deze maand de balans op. En die balans ziet er niet goed uit. De twee punten die de N-VA vroeg, zijn niet gerealiseerd.

Een. Er is geen uitzicht op een communautair akkoord. In de onderhandelingen wordt geen vooruitgang geboekt, tenzij enkele millimeters per week.

Twee. De N-VA is niét betrokken bij de opmaak van de meerjarenbegroting zoals de ontslagnemende regering- Leterme die heeft ingediend bij Europa.

Houdt de N-VA woord? Daar bestaat enige twijfel over. Op een persconferentie weigerden Jan Jambon en Siegfried Bracke hun deadline te herhalen. Terwijl Bart De Wever enkele dagen later toch zei dat het nu écht bijna op was. Misschien valt dus weldra de hakbijl. Of misschien wordt de doodsstrijd toch nog even gerekt en vertelt Wouter Beke vrijdag aan de koning dat hij graag nog wat verder doet.

Geen enkele partij trekt zich graag vrijwillig terug. Ze wordt liever buitengezet dan er zelf uit te trekken. Dat komt beter over bij de kiezer. Zeker voor de N-VA die, ofschoon ze ondertussen de grootste partij van het land is, toch nog altijd graag de rol van underdog speelt.

Wat er ook van komt, of het nu deze of volgende week gebeurt, de kansen dat in de huidige formule en omstandigheden een communautair akkoord wordt bereikt, zijn quasi nihil. Geen enkele hoofdrolspeler heeft er belang bij.

Waarom zou Bart De Wever een compromis aanvaarden dat de partij niet goed vindt? Waarom zou hij zijn verkiezingsprogramma verloochenen? De N-VA heeft voor zichzelf de lat gelegd, en daar zal ze niet onder gaan. Nu niet en later niet.

De PS zit in de omgekeerde situatie. Elio Di Rupo wil slechts veranderingen toestaan tot op een bepaald niveau. Hoger zal hij niet willen springen. Nooit. Komt daarbij dat hij hoopt dat hoe langer hij het been stijf houdt, hoe groter de kans is dat de N-VA wordt uitgesloten.

Wouter Beke tenslotte staat volgend jaar voor cruciale gemeenteraadsverkiezingen. Nu de N-VA lossen leidt tot politieke zelfmoord.

Door Paul Geudens

Front van Rood! en Groen! heeft potentie in Antwerpen

Erik De Bruyn heeft zijn paasei gelegd: SP.a Rood, de radicale linkerflank van de sp.a, gaat autonoom verder als Rood!. Het was al jaren duidelijk dat voor het stamboeksocialisme van De Bruyn geen plaats meer is in de sp.a, die zich liever wil profileren als een open, progressieve stadspartij.

Het effect van deze aankondiging op de Antwerpse politiek laat zich raden. Bij de verkiezingen van volgend jaar ontstaat links van Patrick Janssens een amalgaam van Rood! en de Partij van de Arbeid (PVDA+), dat goed is voor enkele zetels in de gemeenteraad. Die beweging kan nog worden versterkt door haar goede contacten met verscheidene actiegroepen.

Interessant is vooral wat Groen! hiermee gaat doen. De groenen lijken onder een goed gesternte op 2012 af te stevenen en geen partners nodig te hebben. Mochten ze toch aansluiting zoeken bij Rood! en PVDA+, dan ontstaat een front met een potentie van 15% van de stemmen en een kleine tien zetels in de gemeenteraad. Dat is een middelgrote fractie.

Deze versnippering op links is uiteraard geen goed nieuws voor de sp.a, maar ze was voorspelbaar. Het klassieke, radicale socialisme spoort allang niet meer met de sociaaldemocratie, die bredere lagen van de bevolking wil aanspreken in plaats van alleen maar de arbeiders. In Nederland leidde dat conflict al in de jaren negentig van de vorige eeuw tot de opkomst van de links-populistische Socialistische Partij (SP) van Jan Marijnissen naast de sociaaldemocratische Partij van de Arbeid (PvdA). Anno 2011 is de PvdA de tweede partij van Nederland met 30 zetels in de Tweede Kamer, maar ook de SP boert goed als vijfde partij met 15 zetels.

Zal het in Vlaanderen ook zo evolueren? Dat is moeilijk te voorspellen. De sp.a is in elk geval toe aan een nieuw verhaal, want het oude is verwaterd en spreekt steeds minder kiezers aan. De voorbije jaren heeft de partij zich vooral geprofileerd met thema’s als openbaar vervoer, groene economie en onderwijsvernieuwing. In de grote steden heeft ze goed standgehouden en haar positie zelfs versterkt. Maar 2012 wordt lastig, met de dreiging van de N-VA en mogelijke frontvorming op links.

In het najaar organiseert de sp.a voorzittersverkiezingen en dan zal Caroline Gennez wellicht de hete aardappel doorgeven aan Bruno Tobback. Misschien kan die de partij nieuw leven inblazen, zoals zijn vader dat in de jaren negentig ook met succes heeft gedaan.

Door Lex Moolenaar

Na een jaar crisis staan we nog ergens

Op 22 april 2010, vandaag precies een jaar geleden, besloot Open Vld haar vertrouwen in de regering op te zeggen. De partij van Alexander De Croo had 22 april naar voren geschoven als deadline voor een oplossing voor de splitsing van Brussel- Halle-Vilvoorde. Jean-Luc Dehaene had in zijn discrete stijl veel voorbereidend werk opgeknapt, maar liet het doorhakken van de knopen over aan de partijvoorzitters.

Een oplossing lag voor het grijpen, klonk het bij zowat alle andere voorzitters die De Croo en Open Vld scherpe verwijten toestuurden voor dit totaal overantwoord gedrag.

Dat was compleet overdreven. Een akkoord over de splitsing van B-H-V bleek helemaal niet op tafel te liggen. Integendeel, een jaar later is het nog altijd een van de grootste struikelblokken voor het bereiken van een algeheel communautair compromis.

Koning Albert zond nog enkele dagen MR-voorzitter Didier Reynders de piste in als institutioneel bemiddelaar, in een poging de brokken alsnog te lijmen. Uiteindelijk bleef het staatshoofd niets anders over dan het ontslag van de regering te aanvaarden. Na nieuwe verkiezingen die het politieke landschap van de ene dag op de andere grondig wijzigden, staan we na een lijdensweg van maanden en maanden onderhandelen nergens.

We leven in een permanente politieke crisis met een aan armen en benen gebonden regering van lopende zaken die er alles aan moet doen om het land uit de ongezonde belangstelling van de financiële markten te houden.

Dat het na de stembusslag van 2010 aartsmoeilijk zou worden om een regering op de been te brengen, was duidelijk sinds de zomer van 2007 toen alle Vlaamse eisen te pletter sloegen op de onverzettelijkheid van de Franstaligen. De radicalisering van de Vlaamse publieke opinie, waar zo vaak voor gewaarschuwd werd, was na 13 juni vertaald in parlementszetels.

De Franstaligen hebben moeten vaststellen dat aan Vlaamse kant nu dezelfde mentaliteit heerst als bij hen sinds 2007. In de politieke geschiedenis van het land werd een periode afgesloten, een tijdperk waarin de Vlaamse partijen uit staatsmanszin uiteindelijk toch bereid waren tot soms verregaande toegevingen. Hard tegen onzacht, zoals nu, maakt het bereiken van compromissen nog véél moeilijker.

Door Dirk Castrel

VRT heeft absoluut geen reden tot mopperen

Het Vlaamse televisielandschap wordt dooreengeschud. VT4 en VijfTV komen in handen van De Vijver, de holding boven Woestijnvis.

Woestijnvis heeft de jongste jaren het tv-aanbod in grote mate beheerst. De meeste succesprogramma’s kwamen uit de koker van het productiehuis van Wouter Vandenhaute. Ze werden exclusief uitgezonden op de openbare omroep.

De VRT is nu aan herbronning toe. De huisleverancier zal vanaf de zomer van 2012 vooral voor zijn eigen zenders gaan werken. Woestijnvis en de VRT zijn voortaan concurrenten.

Theoretisch is het natuurlijk niet uitgesloten dat een aantal bestaande programma’s blijft doorlopen. Man bijt hond bijvoorbeeld, maar evident is dat allerminst. De kans dat dergelijke producties (nog) duurder worden, is reëel.

Woestijnvis was een kostelijke vogel. Het productiehuis bracht kwaliteit, maar liet zich daar rijkelijk voor betalen. Dat is in het verleden meermaals onderwerp van discussie geweest in het Vlaams Parlement. De vele miljoenen die jaarlijks naar het bedrijf van Vandenhaute verhuisden waren voor vele volksvertegenwoordigers een doorn in het oog. Ook al omdat de VRT daar zeer geheimzinnig over deed. Het leek alsof men een beetje beschaamd was over de hoge sommen die moesten betaald worden.

Dat is volgend jaar gedaan. De VRT moet het nu op eigen kracht waarmaken. De zender is daar, objectief beschouwd, voldoende voor gewapend.

De Reyerslaan krijgt elk jaar dik 300 miljoen euro toegeschoven van de Vlaamse regering. Voeg daar nog 30 procent andere inkomsten bij – reclame, verkoop van programma’s, merchandising – en je komt uit op een bedrag waarmee je probleemloos een jaar lang steengoede televisie en radio kunt maken. Temeer omdat vanaf 2012 een deel van het budget vrijkomt dat tot nu toe naar Woestijnvis ging. Daar kunnen de eigen mensen nu mee aan de slag, of kunnen ze nieuwe productiehuizen kansen mee geven.

De VRT heeft geen reden tot mopperen. Gemeenschapsgeld is er in voldoende mate aanwezig, voor creativiteit en innovatie moeten de medewerkers zélf zorgen.

Door Paul Geudens

Na tien maanden lijkt de strijd gestreden

Mark Eyskens heeft weer eens een kans gemist om te zwijgen. Zijn uitspraken over een klassieke tripartite-regering hebben de Vlaamse onderhandelingspositie danig verzwakt.

Eigenlijk is het debat over het lozen van de N-VA verleden week begonnen met Louis Tobback. In zijn onnavolgbare cassante stijl deed hij de volgelingen van Bart De Wever af als een verzameling caractériels, een bende karaktergestoorden. Eyskens deed er gisteren nog een schep bovenop, en Wilfried Martens volgde aarzelend.

Mogen we hierbij opmerken dat het om drie oude politieke gloriën gaat die in hun tijd het Belgisch huis zodanig hebben verbouwd dat een kat haar jongen er niet meer in terugvindt? Dat het vandaag zo moeilijk is om een ordentelijke staatshervorming uit te werken ligt onder meer aan het hogergenoemde trio. Ze zouden zich beter wat bescheiden opstellen. Maar dat geheel terzijde.

Wat belangrijker is, is dat zij met hun uitspraken de - op zich al zeer minieme - kansen op een communautair akkoord verder hebben verkwanseld.

Stel u even in de plaats van de Franstalige partijen. Elke dag horen ze in Vlaanderen wel iemand roepen dat met de N-VA geen land te bezeilen valt. Dat Bart De Wever geen akkoord wil, dat hij slechts één zaak nastreeft: het einde van België. En dat er dus best een regering komt zónder de N-VA.

Waarom zou Elio Di Rupo in godsnaam nog enige moeite doen om samen met De Wever een akkoord uit te werken? Hij zou wel goed gek zijn. Nog even wachten, en de prijzen vallen als hemels manna in zijn schoot.

De PS is ervan overtuigd dat zij weldra een regeerakkoord kan sluiten met CD&V, Open Vld en sp.a. Met de vage belofte dat er in een of andere obscure vergadering zal worden verder gepraat over de staatshervorming.

We kunnen Di Rupo geen ongelijk geven. Hij heeft bijna wat hij - samen met cdH, MR en Ecolo - al maanden vraagt: de status-quo.

De Vlamingen hebben eens te meer zwaar in de eigen voet geschoten. Het beeld dat Eyskens en consorten de jongste dagen hebben verspreid is niet meer uit te wissen, alle reparatieverklaringen van Kris Peeters, Yves Leterme en Wouter Beke ten spijt. Na tien maanden lijkt de strijd gestreden.

Door Paul Geudens

Wouter Beke staat voor moeilijke dagen

De andere Vlaamse partijen zijn Bart De Wever beu. Dat is gisteren nog eens duidelijk geworden. Bruno Tobback (sp.a), Gwendolyn Rutten (Open Vld) en – weliswaar in mindere mate – Servais Verherstraeten (CD&V) spaarden hun kritiek op de grootste partij van Vlaanderen niet.

Vrijdag had Bart De Wever nochtans opgeroepen om het onderling Vlaams gekrakeel te stoppen. Zo ondermijnt men de Vlaamse onderhandelingspositie en wordt het bedje gespreid voor een linkse, Belgicistische regering terwijl Vlaanderen juist omgekeerd heeft gestemd, luidt zijn pleidooi.

Zijn verzoek is in dovemansoren gevallen. De Scudraketten richting N-VA vlogen gisteren weer talrijk rond. Tot grote vreugde van de Franstalige pers die een voortschrijdend isolement van de N-VA meent te mogen vaststellen. Het leedvermaak is sinds een week alomtegenwoordig. Bart De Wever wordt er openlijk uitgedaagd om zijn ultimatum van eind april waar te maken.

Bij de Franstaligen denkt men dat de mosselen bijna aan wal zijn. Nog één, hoogstens twee weken en de N-VA heeft zich buitengewerkt, denkt men, hoopt men.

De zware Vlaamse kritiek op de N-VA komt Bart De Wever overigens niet slecht uit. Het bevestigt zijn thesis dat de anderen hem liever kwijt dan rijk zijn. Op die manier wordt het voor hem wat makkelijker om de onderhandelingstafel te verlaten, zoals hij zinnens is te doen. ‘Men heeft ons gedwongen’, zal het argument zijn.

Groen!, sp.a en Open Vld bereiden zich ondertussen ook voor op de exit van de N-VA. De zwartepiet ligt klaar. ‘Zie je wel dat ze nooit een akkoord hebben gewild?’, is het voor de hand liggend alibi om alleen verder te doen.

En de Franstaligen? Zij stoken eensgezind elk vuurtje op dat de N-VA kan verbranden. De moeilijkste positie is voor CD&V. Kiest men voor de strekking-Leterme die desnoods wel zonder Bart De Wever wil verder doen? Of voor Kris Peeters, die een staatshervorming op basis van zijn Octopusnota blijft eisen vooraleer er van welke regering dan ook sprake kan zijn?

Wouter Beke staat voor de moeilijkste dagen uit zijn carrière. Niet alleen van die al gepasseerd is, ook van die nog moet komen.

Door Paul Geudens

N-VA kan er beter de stekker uittrekken

Ontslagnemend eerste minister Yves Leterme heeft Bart De Wever gisteren gevraagd om eind april niet weg te lopen van de onderhandelingen. Dat lost niets op, zegt hij. België heeft dringend nood aan een volwaardige regering.

Leterme heeft gelijk. Het wordt de hoogste tijd dat een nieuwe regering aantreedt, met volheid van bevoegdheden. Er moet beslist worden over structurele ingrepen die de vergrijzingskosten opvangen.

De vertegenwoordigers van VOKA, die verleden week de vier Franstalige partijvoorzitters ontvingen, zeggen dat wat nu op de tafel ligt onaanvaardbaar is. Het is een amalgaam dat de zaken nóg ingewikkelder maakt dan ze nu al zijn. “Wanneer een bedrijfsleider doet wat de Franstaligen voorstellen, dan gaat hij failliet”, is hun boodschap.

VOKA heeft gelijk. De staatshervorming die de Franstaligen voorstellen, helpt het land niet vooruit. De bevoegdheden zullen nog meer versnipperd geraken, terwijl het juist de bedoeling moet zijn om ze homogener te maken zodat coherenter beleid mogelijk wordt.

De Franstaligen gaan ook niet ver genoeg in de responsabilisering van de deelstaten. Vlaanderen, Wallonië én Brussel moeten meer verantwoordelijkheid opnemen voor het eigen beleid. Wie goed bestuurt plukt er de vruchten van, wie slecht bestuurt moet zélf de gevolgen dragen.

Conclusie: Leterme heeft gelijk als hij zegt dat er vlug een regering moet komen, en VOKA heeft ook gelijk als het beweert dat er met de huidige voorstellen geen goed compromis kan gesloten worden. Die twee meningen, op zich beide heel juist maar tegenstrijdig, illustreren de patsituatie van de Belgische politiek. ‘Doe aub voort, maar geef verdomme niet toe.’ Dat is het gevoelen dat aan beide kanten van de taalgrens leeft.

Zo komen we er natuurlijk nooit uit. De steriele discussies die nu al meer dan tien maanden duren, houden beter op. Dit wordt nooit iets. Noch de N-VA, noch de PS zullen over één of twee maanden meer toegevingen willen doen dan vandaag.

Mocht ik Bart De Wever heten, ik zou er de stekker uittrekken en zien wat er gebeurt. Slechter dan de situatie vandaag is, kan moeilijker. Er moet iets gebeuren.

Door Paul Geudens

Hoe durft die man nog op tv te komen?

“Hier gaat alles heel goed. Met zonnige groeten uit Frankrijk.” Zo klonk gisteren de boodschap van Roger Vangheluwe. Met een steen in de maag en kippenvel van plaatsvervangende schaamte heb ik naar zijn interview gekeken. Ongelooflijk dat zoiets kan gebeuren. Hoe die man nog met zijn hoofd op tv durft te komen. Onbegrijpelijk. En dan de toon waarop…

Vertelde hij over een gezellig plechtige communiefeest in de familie, of had hij het over misbruik van een weerloos kind? Correctie: minstens twee kinderen. Dat zei hij even tussendoor. Een slachtoffer meer of minder, dat doet er niet toe. Verbijsterend. Weerzinwekkend. Misselijkmakend.

Heel ontspannen, met een glimlach op zijn gezicht van hier tot in Scherpenheuvel, ver- telde hij vanuit een hotel in de Loirestreek zijn versie van de feiten. “Onschuldige intimiteit” is het in zijn ogen. Wat doe je nu als er een bed te weinig is om allemaal te slapen? Hij begrijpt niet dat er zoveel heisa om zijn persoon is ontstaan.

Vangheluwe beseft echt niet wat hij gedaan heeft. Hij minimaliseert en banaliseert zijn misdaden. Drang tot eerherstel is het enige wat hem drijft. Excuses aan de slachtoffers kunnen er nauwelijks af. Medeleven al helemaal niet. Ze hebben tenslotte een pak geld gekregen, toch?

Hoe is in godsnaam zo iemand ooit bisschop kunnen worden, vraag ik mij dan af. Vangheluwe had in zijn tijd de naam intelligent te zijn, en vooral veel empathie te hebben. Hij kon zich inleven in de wereld van de gewone man. Iedereen heeft zich in hem vergist. Een geboren acteur is hij, met een ziekelijke geest die het onderscheid tussen goed en kwaad niet kan maken.

Het is bijzonder spijtig dat hij door het Belgisch gerecht niet meer vervolgd kan worden. Zijn plaats is niet in een abdij in Frankrijk, maar in een cel of in een psychiatrische inrichting.

Hopelijk onderneemt Rome nog iets. Een verbanning uit België is misschien op zijn plaats, maar dan liefst naar een oord waar hij werkelijk tot inkeer kan komen. Een klooster in de Sinaïwoestijn of in Ethiopië bijvoorbeeld. Waar hij échte godsvrezende mensen ontmoet. Dan zal hij misschien inzien dat hij niet waardig is om nog ooit priester genoemd te worden.

Door Paul Geudens