De gebeurtenissen van die laatste twee maanden van 1989 waren niets minder dan een omwenteling. Het communisme bestaat niet meer. Het laatste totalitaire systeem, dat zoveel ellende had veroorzaakt en verantwoordelijk was voor de dood van miljoenen mensen, werd weggeveegd door zijn onderdrukte burgers. Veel belangrijker nog is dat de meeste staten van Centraal- en Oost-Europa nu stevig verankerd zijn in het democratische kamp. De meeste zijn lid van de Europese Unie en de NAVO. De kans is klein dat ze nog ooit onder een dictatuur zullen vallen.
Maar er is ook een keerzijde. De euforie van toen is ver weg. In de plaats zijn berusting en onverschilligheid gekomen. Zo’n uitgelaten toestand kon natuurlijk niet blijven duren. Er is ook zoiets als de realiteit. En die realiteit was dat het opnemen van de voormalige staten in een democratisch Europa niet zonder groeipijnen kon. In het voormalige Joegoslavië is die pijn voor veel mensen wel erg letterlijk geweest.
Maar er is nog een reden voor de ontnuchtering. De Europese Unie zit al lang niet op het juiste spoor. Zij heeft veel te veel tijd verloren door structurele hervormingen. Alle gekibbel rond het verdrag van Lissabon heeft de motor doen sputteren. Daardoor voelden de burgers zich niet meer betrokken bij de EU, en dat net in een periode waarin veel op het spel stond. De EU is te vaak haar eigen vijand geweest. Dat moet nu eens ophouden.
De beste manier om de omwenteling te herdenken is door een nieuwe start te nemen. Nu het verdrag van Lissabon door alle lidstaten is ondertekend, moet dat kunnen. Er staat weer veel op het spel. In december moeten in Kopenhagen nieuwe afspraken worden gemaakt over de strijd tegen de opwarming van de aarde. En de economische crisis blijft miljoenen mensen treffen.
Om dat aan te pakken is een goed werkende EU nodig. Zo’n sterke EU kan het vertrouwen van de burgers terugwinnen. Het is de hoogste tijd dat dit gebeurt.
door Paul DE BRUYN



Reacties