Standpunt

Vlijmscherpe Vervotte legt verscheurdheid bloot

Op de valreep sluiten we 2008 af met een nieuwe regering, geleid door de man die tot zondag van zichzelf beweerde dat hij nooit eerste minister zou worden en dat in de politieke geschiedenis van dit land nimmer sprake zou zijn van een regering onder zijn leiding. Sinds Herman Van Rompuy dinsdag de eed heeft afgelegd bij de koning, is het kabinet Van Rompuy I nochtans een feit. De wijze man van CD&V is de 48ste premier van dit land en de 17de in de naoorlogse periode. Hij wilde er op zijn 61ste niet meer aan beginnen, maar de politieke omstandigheden hebben er anders over beslist. Had Van Rompuy geweigerd, dan had hij voor de rest van zijn leven het verwijt moeten aanhoren dat hij zijn partij in de steek had gelaten en de rode loper naar de Wetstraat 16 had uitgerold voor Guy Verhofstadt.

Zover is het niet gekomen, maar toch heeft een ander eminent CD&V-lid dinsdag totaal onverwacht voor een coup de théâtre gezorgd. In een vlijmscherpe brief aan de partijleiding zet Inge Vervotte uiteen waarom ze weigert toe te treden tot de nieuwe regering. Zij gaat daarmee lijnrecht in tegen de koers die de partij had uitgezet om met het kabinet Van Rompuy I door te gaan tot 2011. “Totaal ongeloofwaardig en een zeer slecht signaal”, sneert Vervotte bitter. Ze aanvaardt niet dat alleen Yves Leterme en Jo Vandeurzen een stap opzij hebben gezet en dat de partij nadien overgaat tot de orde van de dag.

Ze neemt net niet het woord ’verraad’ in de mond, maar dat ze zich verraden voelt, is duidelijk. CD&V mag dan wel de nieuwe premier leveren, ze moet drie populaire stemmenkanonnen in het arsenaal laten. Vervotte staat niet alleen met haar frustratie dat twee CD&V’ers zijn opgeofferd terwijl een andere formatie ”iemand doorschuift naar het voorzitterschap van de Kamer”. Als uitval naar coalitiepartner Open Vld kan dat tellen. Wel meer CD&V’ers vragen zich af waarom alleen hun partij kopstukken op de reservebank moest plaatsen. Toen Patrick Dewael en Karel De Gucht onder vuur kwamen te liggen, heeft CD&V ’low profile’ aangehouden, zo wordt aangevoerd.

Deze overwegingen en het feit dat het ACW aan kracht inboet bij de Vlaamse christendemocraten, hebben de partij in een zware crisis gestort. De leiding van twee regeringen en van de partij is in handen van personen die tot de patronale strekking behoren. De nieuwe vicepremier van CD&V, Steven Vanackere, draagt een ACW-etiket, maar gaat door als zeer gematigd. Heeft Leterme de hand gehad in de beslissing en de motivatie van Vervotte om op te stappen? Het is niet verboden dit te denken. Vervotte is fundamenteel trouw aan de voormalige premier. Leterme is gekwetst en verbitterd omdat hij zich in de steek gelaten voelt door de partij die op sterven na dood was, die hij weer op de politieke kaart heeft gezet en waarvoor hij nu stank voor dank krijgt. Hij leeft niet alleen met die overtuiging.

Marianne Thyssen staat voor de gigantische taak om de twee kampen te verzoenen. Alleen maar vaststellen dat de partij met gemengde gevoelens reageert op de keuze van de leiding om de hele regeerperiode vol te maken, volstaat niet. Nu moet blijken of haar politiek gewicht voldoende doorweegt om haar gehavende partij op te kalefateren tegen de verkiezingen van volgend jaar. En of ze in staat is om te beletten dat Van Rompuy I wordt belaagd vanuit eigen rangen. Het zou niet de eerste keer zijn dat een CD&V-regeringsleider vooral aanvallen uit de eigen partij moet pareren. De nieuwe premier zal het al moeilijk genoeg hebben om een minimum aan vertrouwen binnen zijn regering te creëren. De heikele punten zijn niet verdwenen. De communautaire koorts kan in dit land heftige opstoten veroorzaken.

door Dirk CASTREL

Van Rompuy moet de kans krijgen om te slagen

Voor sommigen, en dan vooral bij de jongere generatie in zijn partij, is Herman Van Rompuy een symbool van de verderfelijke oude politieke cultuur. Hij heeft intern misschien meer kritiek moeten slikken dan van andere partijen. Nu worden de rangen gesloten. Geen verkeerd woord meer over de formateur.

Voor de meerderheid is hij onbetwist. En op zijn 61 kan hij bezwaarlijk ’oud’ worden genoemd. Hillary Clinton is van hetzelfde jaar als van Rompuy en tijdens de verkiezingscampagne in de VS heeft niemand daar een opmerking over gemaakt. Het gaat immers niet over leeftijd maar over capaciteiten. Die heeft Van Rompuy en hij zal alles uit de kast moeten halen om de problemen aan te pakken die op hem afkomen. Ook hij wil zo snel mogelijk een doorstart en hij heeft gisteren heel de dag vergaderd met de partijvoorzitters om er met klare afspraken aan te beginnen.

Brussel-Halle-Vilvoorde blijft als een egel door het politieke landschap kruipen. Een oplossing dient zich niet meteen aan. In januari zullen de Franstaligen opnieuw een belangenconflict inroepen zodat de stemming over de voorstellen in de Kamer alweer wordt uitgesteld. Het probleem wordt vooruit geschoven om tijd te winnen. Volgens sommigen moet de oplossing deel uitmaken van een groot communautair akkoord, een gedrocht dus waarin een kat haar jongen niet meer vindt maar waaruit alle partijen argumenten kunnen distilleren om die oplossing te verdedigen. Zo’n akkoord komt er niet voor de regionale verkiezingen van 2009. Vlaams minister-president Kris Peeters zal al blij mogen zijn als hij de Vlaamse kiezers tegen juni volgend jaar iets kan aanbieden dat hij uit de brand heeft gesleept.

Als dat maar zwaar genoeg weegt om indruk te maken. Enkele deelakkoorden zijn mogelijk maar de communautaire dialoog ligt voorlopig stil na het tweede besluit over de niet-benoeming van de drie kandidaat-burgemeesters in de faciliteitengemeenten. Het zou een blijk van vertrouwen zijn als de Franstaligen bereid zouden zijn om snel en echt constructief opnieuw deel te nemen aan dat gesprek van gemeenschap tot gemeenschap. De formateur moet hen daartoe aansporen. De Franstaligen hebben laten verstaan dat ze beduidend meer vertrouwen hebben in Van Rompuy dan in Leterme. Ook op communautair vlak. Laat ze dan een signaal geven dat het hen menens is.

De oppositie gelooft niet in een regering met meer samenhang en slagkracht. Het tegendeel zou pas verbazen. Het is de opdracht van de oppositie om oppositie te voeren. In de coulissen slijpen N-VA, sp.a, Groen!, LDD en Vlaams Belang hun messen en bereiden ze zich voor op nieuwe offensieven. Ze zullen Van Rompuy I met evenveel enthousiasme het vuur aan de schenen leggen als Leterme I om alsnog hun doelstelling te verwezenlijken: vervroegde verkiezingen voor het federaal parlement. Als Herman Van Rompuy er niet in slaagt zijn regering, die met haken en ogen aan elkaar hangt, om te smeden tot een team dat min of meer die naam waardig is, is de kans reëel dat de oppositie haar objectief bereikt.

Maar dat hangt niet alleen van de nieuwe premier af. Hij moet de kans krijgen om te slagen. Alle vijf de meerderheidspartijen moeten goede wil aan de dag leggen en water bij de wijn doen. De situatie is voldoende ernstig opdat zij hun verantwoordelijkheid zouden nemen. Ze prediken dat wel en ze vragen het telkens aan de andere partijen, maar ze moeten het ook zelf doen. Iedereen is de spelletjes en het mekaar koeioneren van de afgelopen maanden meer dan beu. Als dit niet ophoudt en het komt tot een fatale breuk dan moet niemand schrikken als het aantal foert-stemmers weer toeneemt.

door Dirk CASTREL

Herman Van Rompuy had geen keuze

Wilfried Martens is helemaal geslaagd en kan vandaag met een gerust hart op vakantie vertrekken naar Zuid- Frankrijk. In zes dagen van intensief onderhandelen en talloze contacten heeft hij zijn opdracht van koninklijk verkenner tot een goed einde gebracht.

Martens heeft steeds herhaald dat hij uiterst snel wilde werken en dat heeft hij ook gedaan. Het had geen zin eindeloos rondjes te blijven draaien. Dit land schreeuwt om een federale regering. Er moest snel een oplossing komen en dat is ook gebeurd. De ervaren Herman Van Rompuy heeft uiteindelijk de opdracht van koning Albert aanvaard en zal als formateur een regering vormen. Dat kan in enkele dagen achter de rug zijn. Het gaat immers om een ploeg met dezelfde meerderheid en hetzelfde programma als die van Leterme I. Alleen voor Jo Vandeurzen op Justitie moet een opvolger worden aangeduid.

Van Rompuy had vorige week nog benadrukt dat hij helemaal geen zin had in het premierschap. Net als in 1994 toen hij gedoemd leek om Jean-Luc Dehaene op te volgen, die kandidaat was voor het voorzitterschap van de Europese Commissie. Van Rompuy heeft zijn beslissing herzien na een ware belegering door de top van zijn partij en wellicht ook door het sterke aandringen van het staatshoofd. Herman Van Rompuy is zowat de enige die voor alle partijen van de meerderheid aanvaardbaar is. Tegen hem heeft niemand een veto uitgesproken.

Jean-Luc Dehaene botste op het njet van de liberalen en verwachtte alleen heil van een overgangsregering tot 2009. Maar zo’n kabinet zou betekenen dat er feitelijk slechts kan worden geregeerd tot pakweg april 2009. Daarna zou de verkiezingscampagne in alle hevigheid losbarsten. Bovendien zou zo’n regering zich permanent moeten bewegen in een pre-electoraal klimaat waarin alle partijen zich scherp willen profileren. De problemen waarmee het land nu wordt geconfronteerd moeten op zeer korte termijn worden aangepakt.

Hoe graag ook vicepremier Didier Reynders premier zou worden, de kans zat er ook deze keer voor hem niet in. De liberalen mogen dan wel de grootste politieke familie vormen, een Franstalige premier was uitgesloten omdat de Vlaamse regeringspartijen in de Kamer niet over een Vlaamse meerderheid beschikken. En de PS is vierkant tegen. De Franstalige socialisten gunnen het hem niet en als het van hen afhangt moet ook Reynders uitleg geven in de parlementaire onderzoekscommissie over de Fortis-affaire. De PS zal alle wapens aanwenden in de genadeloze strijd om opnieuw de grootste Franstalige partij te worden.

De opvolging van Yves Leterme zou voor CD&V uitgedraaid zijn op een smadelijke vernedering als die partij niet in staat was geweest om iemand uit eigen rang voor te dragen als premier. Dan zou de weg openliggen voor een Vlaamse liberaal. We kunnen ons voorstellen hoe de leden en vooral de parlementsfracties gereageerd zouden hebben. Leterme weg, Vandeurzen weg en geen CD&V in de ’16’. De fracties zouden revolteren. Uiteindelijk had Van Rompuy geen keuze.

Het ligt voor de hand dat men premier kan worden in veel minder ondankbare omstandigheden. Zelfs een monument als Herman Van Rompuy loopt het risico in enkele maanden te worden opgebrand. Veel zal afhangen van de wijze waarop de andere meerderheidspartijen met hem omgaan. Maar Van Rompuy kent het klappen van de zweep, weet hoe hard het er op ministerraden kan aan toe gaan. Hij bulkt van de ervaring en bovenal, hij beschikt over goede contacten boven en onder de taalgrens. Toch zal hij moeten opboksen tegen partijpolitieke strategieën, in het licht van de verkiezingen van 2009.

door Dirk CASTREL

En toch ben ik blij dat ik hier leef

Kerstmis, het feest van de vrede en verzoening, voor mensen van goede wil. Een van oorsprong heidens feest van het licht - de dagen beginnen opnieuw te lengen - dat gaandeweg is opgeëist door de christelijke gemeenschap. In feite geldt Kerstmis dus voor iedereen, gelovigen en niet-gelovigen. Iedereen zou er een boodschap in moeten kunnen vinden.

Maar dat is niet zo. Onze politici bijvoorbeeld. Die zijn niet van goede wil, die willen geen vrede stichten. Want volgend jaar zijn er verkiezingen, en dat is vele malen belangrijker dan Kerstmis.

Dat is tegelijk begrijpelijk en onbegrijpelijk. Onbegrijpelijk omdat iedereen zegt dat het land geen politieke crisis verdraagt en er dus heel dringend een nieuwe regering moet komen, maar ondertussen krek het tegenovergestelde doet van wat nodig is om vrede te sluiten in de Wetstraat. De mensen verstaan dat niet. “Beseffen die nu echt niet met wat ze bezig zijn?”, hoorde ik de afgelopen dagen veel.

Ik denk dat ze dat wel beseffen. Maar dat er hogere krachten meespelen die hun doen en laten domineren. Die hun beletten te doen wat ze eigenlijk zouden moeten doen. Slechts één voorbeeld. Indien Open Vld toelaat dat Jean-Luc Dehaene premier wordt, organiseren ze nu reeds de electorale nederlaag van hun boegbeeld, Guy Verhofstadt, over zes maanden. En vice versa. Wanneer Guy Verhofstadt overgangspremier mag worden, plaveit CD&V zijn weg naar een verkiezingsoverwinning. Mogen we van hen verwachten dat ze in hun eigen voet schieten?

Het is aan Wilfried Martens om licht in de duisternis brengen. De datum is er uiterst geschikt voor. In feite is er maar één oplossing voor dit probleem: minder verkiezingen houden.

Maar daar komen we nú niet mee vooruit. De datum van de verkiezingen ligt onherroepelijk vast. Net als vorig jaar zitten we hier rond Kerstmis met een politieke patstelling die negatieve economische en daardoor ook zware sociale gevolgen kan hebben. En het gaat sowieso al niet goed. Elke dag vallen er ontslagen, sluiten bedrijven. Voor volgend jaar worden nog donkere maanden voorspeld.

De meesten onder ons zullen er zich ongehavend doorslaan. Wie het nu goed heeft, zal het een beetje minder hebben. De grootste problemen situeren zich bij de medeburgers die het voordien ook al slecht hadden. Zij zullen het nog slechter krijgen. Tenzij je in Riemst woont, waar een weldoener geld uitdeelt.

En toch ben ik blij dat ik hier woon. Onze problemen zijn, naar buitenlandse maatstaven gemeten, géén problemen. B-H-V moet opgelost worden, maar is niet levensbedreigend. De drie niet-benoemde burgemeesters zijn lastige Charels, maar tasten de vrijheid noch de welvaart aan. Wie ook de volgende eerste minister wordt - Dehaene, Van Rompuy, Martens, Tobback, Tindemans of Michel - we moeten nog niet direct voor ons leven vrezen.

In andere delen van de wereld is dat wél het geval. In vele regio’s wordt gevochten, verkracht, gemoord, heerst cholera en aids. Congo, Sudan, Irak, Afghanistan, Somalië. Moet ik nog doorgaan? Hier vieren we al meer dan zestig keer op rij Kerstmis in vrede en vrijheid. Daar kunnen we ons aan optrekken. Het moet niet allemaal slecht nieuws zijn.

Gazet van Antwerpen wenst u een vrolijk kerstfeest toe.

door Paul GEUDENS

Verkiezingen zijn belangrijker dan mensen

’Luister naar mijn woorden, kijk niet naar mijn daden.’ Iedereen zegt dat een snelle doorstartregering cruciaal is voor ’s lands instellingen en het algemeen belang van zijn burgers, maar ondertussen rijden ze elkaar achter de schermen tegen honderd per uur in de gracht.

Er is blijkbaar nog geen ’sense of urgency’. De koning heeft gisteren zelfs Wilfried Martens als verkenner moeten aanduiden om de toestand te ontmijnen. Dat wijst erop dat de crisis nog een tijdje kan aanslepen. De oorzaak? Het enige waar op dit ogenblik bij alle partijen wordt aan gedacht, is aan het eigenbelang. Laten we ze een voor een overlopen.

Het Vlaams Belang en Lijst Dedecker vragen onmiddellijk verkiezingen. Die twee partijen zijn per definitie voor crisissen. Voor Jean-Marie Dedecker moet de burger morgen gaan stemmen. Niet omdat het land daar wel bij vaart, niet uit diep democratische overwegingen, maar omdat de peilingen hem nu uiterst goed gezind zijn.

Groen! vraagt samenvallende verkiezingen in juni 2009. Mieke Vogels predikt geen chaos. In feite gedraagt zij zich nog het verantwoordelijkst van allemaal. Eerst enkele dringende dossiers oplossen vooraleer we in campagne gaan. Sedert het uitbreken van Fortisgate volgt zij een consequente lijn.

Dat kan absoluut niet van de Vlaamse socialisten gezegd worden. Zij draaien en keren zoals een windhaan bij westenstorm. Eerst moesten er onmiddellijk vervroegde verkiezingen worden uitgeschreven, nu pleit men voor juni 2009. Eerst zou men zeker niet in een overgangsregering stappen, nu weer wel. Ik vraag mij af wie er baas is bij de sp.a: Caroline Gennez of Johan Vande Lanotte? De partijvoorzitster loopt op het ogenblik achter de feiten aan. Zij moet keer op keer haar mening herzien. De sp.a weet nog steeds niet van welk hout pijlen maken.

De N-VA maakt, begrijpelijkerwijze, een strijdpunt van B-H-V. Bart De Wever zal naar de Raad van State stappen om verkiezingen met een ongesplitst kiesarrondissement te verhinderen. Principieel heeft hij overschot van gelijk, ik vrees alleen dat dit de chaos nog zal vergroten. Terwijl een diepe sociaaleconomische crisis het land teistert. Soms moet een mens ook een beetje pragmatisch durven denken.

En zo komen we bij de twee Vlaamse protagonisten, Open Vld en CD&V. De ene wil federale verkiezingen in juni 2009, de andere twee jaar later. Daar zitten natuurlijk tactische redeneringen achter, die niets te maken hebben met het algemeen belang.

CD&V is niet voor samenvallende verkiezingen omdat ze vreest dat haar Vlaams boegbeeld, Kris Peeters, de prijs zal betalen voor het slechte palmares van de regering-Leterme. In zes maanden kan je dat niet rechtzetten.

Open Vld redeneert net omgekeerd. De Vlaamse liberalen willen Kris Peeters de komende maanden verder beschadigen. Daar waren ze flink mee bezig. De overbodige niet-benoeming van de drie burgemeesters door Marino Keulen was bedoeld om de communautaire deelakkoorden die Peeters op zak had te torpederen. Bye bye CD&V-verkiezingsbelofte...

Moraal van het verhaal: achter de coulissen worden politieke spelletjes gespeeld die weinig of niets van doen hebben met goed bestuur of het algemeen belang. Het enige wat telt is zélf scoren en de anderen beletten te scoren. Verkiezingen zijn belangrijker dan mensen.

door Paul GEUDENS

Yves Leterme neemt wijze beslissing

Yves Leterme houdt de eer aan zichzelf. Hij is geen kandidaat om zichzelf op volgen als premier. Dat heeft hij gisterenavond laten weten. Leterme heeft overschot van gelijk. Hij kón niet anders. Het is een wijze beslissing.

Eerst dit. Het was het eerste teken van leven dat Yves Leterme gaf nadat hij dondernamiddag in de Kamer de bewuste brief had voorgelezen die de crisis in gang had gezet. In feite is dat niet heel netjes. Een eerste minister die ontslag neemt mag dat aan de bevolking komen uitleggen.

Maar kom, we begrijpen zeer goed dat Yves Leterme er op dit ogenblik eventjes genoeg van heeft. Volgens een paar partijgenoten zit hij emotioneel en fysiek aan de grond. Hij is moe, in alle opzichten.

Dat is een eerste reden waarom er niet direct een Leterme II moest komen. Voor de gezondheid van de ontslagnemende premier is het goed dat hij een tijdje aan de kant gaat staan. Voor het land ook. Wat we nu niét nodig hebben is een eerste minister die vermoeid en gedegouteerd over de recente gebeurtenissen aan het hoofd van een nieuwe regering komt.

De mensen zouden dat ook niet begrijpen. Yves Leterme heeft in de zomer reeds een keer zijn ontslag aan de koning aangeboden. Maar toen was het maar om te lachen. Het was niet meer dan een tactisch manoeuvre. Dit is niet voor herhaling vatbaar.

De brief van de eerste voorzitter van het Hof van Cassatie met de aantijgingen over de schending van de scheiding der machten is een ernstig feit. Of hij nu al dan niet helemaal terecht is, of alle vermoedens en insinuaties juist zijn, moet later worden uitgemaakt. Maar op dit ogenblik ligt die brief er nog steeds, en dan kan men niet zomaar tot de orde van de dag overgaan.

Waarmee we aan onze derde reden zitten waarom Yves Leterme best de kelk aan zich laat voorbijgaan. De komende weken is er een onderzoekscommissie in de schoot van het parlement werkzaam. Die moet Fortisgate uitvlooien. Naast Jo Vandeurzen en Didier Reynders zal Yves Leterme daar een prominent gespreksonderwerp zijn.

Kunt u zich dat voorstellen? Een eerste minister die voor het oog van de camera’s dag op dag door de mangel wordt gehaald, waar de lelijkste zaken worden over verteld, hoe kan die op een geloofwaardige manier het land besturen? Hoe kan die ooit uit de politieke crisis geraken? Yves Leterme kon onmogelijk het vertrouwen in hem, de regering en de andere instellingen van de rechtsstaat herstellen door opnieuw eerste minister te worden.

Neen, om het onderzoek sereen te laten verlopen en in het belang van het land is het goed dat Leterme een stapje opzij zet. Mocht zijn ontslagnemende regering nu een voorbeeld zijn geweest van samenhang en daadkracht, tja dan zouden we nog wel eens willen twijfelen. Maar dat was ze dus niét.

Het had er, vóór Fortisgate, reeds alle schijn van dat het “op” was. Er waren meer incidenten dan beslissingen, er werd openlijk ruzie gemaakt, er was geen samenhang. De kans dat dit kabinet er zónder de brief van Cassatie sowieso vervroegd de brui aan had gegeven, was zonder meer groot. Daarom is het beter dat er vlug een overgangsregering komt met een andere eerste minister.

Laat de bevolking zich op 7 juni uitspreken over Yves Leterme. Vraag het oordeel van de burger. Dat is in een democratie nog altijd het eerlijkst. En wint Yves Leterme die verkiezingen, dan staat hij sterker dan ooit.

door Paul GEUDENS

Spartelen als een vis op het droge

Wat een in-in-intriest spektakel gisteren in de Wetstraat. Zouden de dames en heren ministers en partijvoorzitters eigenlijk beseffen welke indruk ze maken op de bevolking en in het buitenland? Iemand moet ze toch eens duidelijk maken dat ze helemaal verkeerd bezig zijn. Dat ze zichzelf belachelijk maken en het land erbij. Deze staat begint meer en meer op een bananenrepubliek te gelijken.

Hier komt niemand mee weg

Eerste minister Yves Leterme ligt zwaar onder vuur. Dat is niet ongebruikelijk in een land als België. Maar deze keer is er wel meer aan de hand dan pure oppositiespelletjes. Indien het waar is dat vanuit de regering druk werd gezet op rechters om de Fortisdeal doorgang te laten vinden, dan is er een zeer groot probleem. Dan is het gedaan met Yves Leterme. Geen enkele minister, en zeker geen premier, morrelt ongestraft aan de scheiding der machten. Hier komt niemand mee weg.

Geen hoogdagen voor justitie

Het zijn geen hoogdagen voor justitie. Drie zware incidenten in evenveel dagen: het proces Lhermitte, de moordenaar van Kitty Van Nieuwenhuysen en de zaak Fortis.

Rebellie kunnen we nu missen

De regering-Leterme boog zich maandagavond over het arrest van het Brusselse hof van beroep over Fortis. Dat bepaalde dat de verkoop van het grootste gedeelte van Fortis Bank en Fortis Verzekeringen aan de Franse groep BNP Paribas wordt opgeschort. De uitspraak werd beschouwd als een overwinning van een groep aandeelhouders, die zich bij die transactie buitenspel voelde gezet. Ze vonden dat het aan hen toekwam om over de transactie te beslissen en niet aan de regering. Al is hun bedoeling uiteraard om een betere prijs uit de brand te slepen zodat hun aandelen aan waarde winnen.